Anthropic en Microsoft delen hun visie over de ontwikkeling van AI en lijken akkoord te gaan met de vraag om het tempo te vertragen. De vraag is of dat gemeend berouw is, of een tactische positionering om de bedrijfsbelangen te verdedigen.
Doemdenken over AI-technologie is weer helemaal hip. Recente beveiligingsincidenten voedden dystopische toekomstbeelden waarin AI de mensheid zal uitroeien. Die komen niet vanuit obscure discussiefora voor complotdenkers, maar van medewerkers van AI-bedrijven, de Chinese inlichtingendienst en Barack Obama.
In afzonderlijke essays reageren Anthropic-CEO Dario Amodei en Microsoft op de toenemende druk. De boodschap die beide bedrijven willen communiceren klinkt gelijkaardig: wij nemen onze verantwoordelijkheid. De timing is natuurlijk niet toevallig, en het is maar de vraag of de inkeer oprecht is en vooral niet veel te laat komt.
Vertraging is geen pauze
Amodei vraagt geen pauze in AI-ontwikkeling, maar een vertraging. “Pacing betekent niet het stopzetten van modeltraining of technische vooruitgang, maar ervoor zorgen dat bedrijven voldoende tijd nemen om hun modellen uit te lijnen en te beveiligen”, schrijft hij. Daarmee lijkt hij minstens gehoor te geven aan een oproep die meer dan duizend AI-onderzoekers, inclusief van zijn eigen bedrijf, in juli lanceerden.
De Anthropic-baas geeft twee redenen. Volgens Amodei zijn AI-systemen in toenemende mate in staat hun eigen opvolgers te ontwikkelen. Hij wijst met beschuldigende vinger naar concurrent OpenAI, wiens AI-agenten herhaaldelijk op eigen houtje cyberaanvallen hebben opgezet. Al heeft Anthropic op dit vlak ook boter op het hoofd.
Amodei geeft drie suggesties om AI-ontwikkeling beter te beheersen. AI-bedrijven moeten hun deuren openen voor externe evaluatoren die hun bevindingen zonder redactionele controle mogen publiceren. Daarna volgt coördinatie tussen frontier-bedrijven onder overheidstoezicht, en ten slotte internationale afspraken, gaande van een verbod op bio-wapens tot snelheidslimieten op zelfverbetering.
Harde hand tegen China
Tot daar het idealisme in de brief van Amodei. Want er staat een stevige voetnoot bij: vertragen mag, zolang de Amerikaanse voorsprong op China intact blijft. De opkomst van Chinese AI-modellen is een doorn in het oog voor Anthropic. De uitgestoken hand geldt enkel voor Westerse concullega’s, voor Chinese bedrijven is enkel een harde hand gepast.
Amodei pleit expliciet voor exportcontroles op AI-chips, het strenger bestraffen van distillatie, en betere beveiliging tegen diefstal van modelgewichten. Het bedrijf hoopt weer op een goed blaadje te staan met de eigen overheid, waarmee het al enkele maanden op rampkoers ligt na een ethisch meningsverschil. Anthropic staat op dezelfde ‘zwarte lijst’ als Chinese bedrijven waartegen het maatregelen vraagt.
Laat het Witte Huis nu net één van de weinige partijen zijn die een pauze of vertraging in AI niet nodig vindt. Via zijn persoonlijk klankbord Thruth Social zegt president Donald Trump dat de paniek rond AI-technologie een ‘linkse hoax’ is en dat ‘een president met en hoog IQ’ de enige noodzakelijke guardrails zijn.
Gedragscode zonder tanden
Onder de slagzin “People matter more than AI” publiceerde Microsoft een even idealistisch getinte ‘gedragscode’ waar AI-modellen zich aan zouden moeten houden. De tekst legt grenzen vast zoals geen hulp bij massavernietigingswapens, cyberaanvallen of niet-consensuele deepfakes, en bepaalt dat modellen zich nooit mogen verzetten tegen menselijk ingrijpen. Microsoft verwerpt uitdrukkelijk het idee van rechtspersoonlijkheid voor modellen, dat door Anthropic wordt geopperd.
De woorden klinken mooi, maar als we voorbij het idealisme kijken, stuurt de code vandaag geen enkel model aan. Microsoft geeft zelf toe dat het document niet gebruikt wordt om de huidige modellen te trainen. Er loopt een publieke consultatie van zes weken, een herwerkte versie volgt eind 2026, en pas de modellen van 2027 zouden eronder vallen.
Het voorgestelde plan van Microsoft ontbreekt vooral aan enige daadkracht. Er is geen externe verificatie, geen aangewezen verantwoordelijke, geen sanctie. Het is niet meer dan een intentieverklaring.
Opstandige AI-modellen
De mooie beloftes van Anthropic en Microsoft vallen niet uit de lucht. OpenAI moest in juli toegeven dat zijn modellen tijdens een interne evaluatie binnendrongen bij Hugging Face. Sindsdien blijven nieuwe incidenten aan de oppervlakte komen. OpenAI gaf bij de lancering van GPT-6 Astra toe dat het model ‘een kritieke cyberdrempel’ naderde. Amodei erkent dat vergelijkbare incidenten zich ook bij Anthropic voordeden.
De roep om te vertragen komt niet van buitenaf. In juli tekenden ruim 1.100 medewerkers van frontier-labs een open brief, waar ook werknemers van Anthropic als OpenAI zich achter schaarden. De sector vraagt de overheid dus om instrumenten die de sector zelf zou moeten hanteren. Oud-president Barack Obama mengt zich mee in het debat.
Anthropic vroeg in juni al eens om een pauze in AI-ontwikkeling, omdat het toen al sneller ging dan de maatschappij kan volgen. De daad werd echter niet bij het woord gevoerd. Kort na de oproep zag het Mythos-model het levenslicht. Merk op dat het woord ‘pauze’ niet meer valt in de retoriek van Amodei, hij vraagt hoogstens een vertraging.
Advocaat van de duivel
Meta-baas CEO Mark Zuckerberg kroop een maand geleden al eens in de pen om een ‘AI-manifest’ te schrijven. Zoals we al uitvoerig analyseerden, viel volgens Zuckerberg het belang van de mensheid toevallig perfect samen met het bedrijfsbelang. Vertraging was net het echte risico, aldus de topman van Meta.
Je kan Zuckerberg terecht plat opportunisme verwijten, maar Anthropic en Microsoft hun stellingen zijn evenmin vrij van een sterk vleugje hypocrisie. Anthropic hoopt dit jaar beursrecords te breken en Microsoft is al jaren trouwe apostel van de AI-hype. Mogen we een oprechte ommekeer verwachten van bedrijven wiens commerciële belangen gebaat zijn dat de AI-geldmachine blijft draaien?
Ook in de Europese Unie heeft de AI-duivel een goede advocaat ingehuurd. De AI Act is intussen al flink afgezwakt onder druk van de Amerikaanse overheid, al zijn Europese bedrijven evengoed vragende partij voor minder strenge regels en administratie. Maar wachten op regulering is een eenvoudig excuus. AI-bedrijven moeten in de eerste plaats weer zelf hun zaakjes op orde krijgen.