Microsoft Word, Excel en PowerPoint zijn goed ingeburgerd in het werkleven, maar bestaan er Europese alternatieven? ITdaily test vier Europese kantoorsoftwarepakketten.
Een tekst typen doe je waarschijnlijk in Word, tabellen maken in Excel en presentaties in PowerPoint. Al sinds 1990 is Microsoft Office een vast onderdeel van Windows; Word bestaat zelfs al sinds 1983. Office is zo oud dat het alle grote technologie-evoluties meemaakte: het maakte de sprong naar de cloud mee en werd doorspekt met Copilot-functies. Ondanks alle vernieuwingen blijven veel gebruikers de klassieke desktopversie verkiezen.
Hoe vervang je nog een softwarepakket dat al 35 jaar op bijna ieders computer draait? Google probeert het met zijn (cloud-only) Workspace-bundel en Apple heeft zijn eigen versie van Office (iWork). In onze zoektocht naar Europese alternatieven voor populaire software nemen we vier uitdagers onder de loep.
LibreOffice: ouderwetse pionier
LibreOffice is misschien wel de bekendste tegenhanger van Microsoft Office. Deze open source softwarebundel zag al in 2011 het levenslicht. LibreOffice belichaamt nog steeds de open source filosofie: de software is gratis te downloaden en als gebruiker kan je mee bijdragen aan de code. Dat is meteen een groot voordeel van LibreOffice: je kan er gratis mee aan de slag.
De bundel telt in totaal zes applicaties: Writer is een kopie van Word, Calc van Excel en Impress van PowerPoint. De tekentool Draw, Math voor wiskundige formules en Base voor eenvoudige databewerking zijn unieke toevoegingen. De Office-tegenhangers zijn qua uiterlijk en functionaliteit sterk gebaseerd op de apps van Microsoft, wat de overstap vergemakkelijkt.
Het nadeel van LibreOffice is dat het wat in de tijd is blijven hangen. De interface ziet eruit alsof het sinds 2011 nooit is opgefrist. LibreOffice draait ook enkel lokaal. Dat kan een voordeel zijn voor wie bestanden op het apparaat wil houden, maar het maakt samen aan documenten werken complexer. LibreOffice heeft zijn plek in de eregalerij van open source verdiend, maar oogt en voelt tegelijkertijd ook als een museumstuk.
Collabora: LibreOffice in een moderner jasje
Dan heeft Collabora de afslag naar 2026 beter gemaakt. Collabora is een van oorsprong Britse software die gebaseerd is op LibreOffice. Het was lange tijd ook één van de belangrijkste bijdragers aan LibreOffice-code, maar de relatie is verzuurd geraakt. Zo is Collabora wel meer zijn eigen weg kunnen inslaan.
Collabora kiest eveneens voor een herkenbare interface voor wie van Microsoft Office komt. Het basispakket bevat de LibreOffice-applicaties, zonder Base en Math. Geen gemis: de meerwaarde van die applicaties was eerder beperkt. Je vindt ze in de ‘klassieke’ versie van Collabora nog wel terug. De interface in Collabora is strakker en nieuwer dan LibreOffice.
Het belangrijkste verschil is dat Collabora zowel online als offline beschikbaar is. De betaalde versie is niet gratis: voor kleine organisaties tot honderd gebruikers kost het drie euro per maand. De online ‘Development Edition’ is wel gratis te gebruiken. De combinatie van online en offline beschikbaarheid en functionaliteit in een strakker jasje maakt Collabora een te overwegen alternatief.
Nextcloud: Office voor doe-het-zelvers
Doe je toch graag liever alles zelf? Dan is Nextcloud misschien wat voor jou. Nextcloud kan je zien als Microsoft 365 dat op een eigen server draait. De kantoorapplicaties (Files) zijn sterk gebaseerd op LibreOffice en Collabora en zijn eveneens open source. Nextcloud voegt daar onder meer nog een foto-app, kalender en communicatietools aan toe: als modulair pakket samen te stellen.
Nextcloud is in principe gratis, maar de kosten van hardware en onderhoud zijn wel zelf te dragen. De software draait zowel offline als online op je eigen server. De prestaties en beschikbaarheid hangen dus sterk af van over welk type hardware je beschikt. De gebruikservaring is dus heel wat anders dan Microsoft 365, Google Workspace of Collabora, die enkel een pc met optionele internetverbinding vereisen.
Die vrijheid en onafhankelijkheid kan zowel een troef als een zwakte zijn van Nextcloud. Wie over hardware en kennis over onderhoud beschikt, bouwt met Nextcloud zijn eigen kantoorbubbel, volledig vrij van Microsoft. Voor doorsnee gebruikers zal die vrijheid de drempel net te hoog maken.
Proton: Zwitsers zakmes
Wil je toch het volledige pakket zonder alles zelf te moeten doen? Dan dringt het Zwitserse Proton zich op. Proton is begonnen als beveiligde mailapplicatie, maar groeit stap voor stap uit tot een volledige kantoorsuite op maat van Microsoft 365 en Google Workspace. Met Docs en Sheets heeft het een alternatief voor Word en Excel.
Om die apps te kunnen gebruiken, heb je dus wel een Proton Workspace-abonnement nodig. Het basispakket kost 12,99 euro per maand. Dat geeft je toegang tot Proton Mail, Drive, VPN en alles wat in de bundel zit. De nieuwste toevoeging Proton Meet is zonder bundel te gebruiken, en door onze redactie als beste Europese alternatief voor Microsoft Teams verkozen.
De grote kracht van Proton is beveiliging, sinds dag één de filosofie van het bedrijf. Encryptie is geen functie die je moet inschakelen en ook privacy zit standaard in alle Proton-producten ingebakken. Proton is mee met zijn tijd: het ontwikkelde Lumo AI, zijn eigen AI-chatassistent die je geheimen wél kan bewaren.
In dit artikel bespreken we echter Office-alternatieven, en hier heeft Proton wel nog stappen in te zetten. Docs en Sheets zijn zeker geen slechte apps, maar beperkter in functies dan Word en Excel. Ze lijken eerder op Google Docs en Spreadsheets en draaien bijgevolg ook enkel online. De kracht van Proton zit in de bundel, maar je koopt geen Zwitsers zakmes om het alleen als flesopener te gebruiken.
Conclusie: geduchte tegenstanders voor Office
Wat dit overzicht je moet leren, is dat er de voorbije jaren serieuze uitdagers voor Microsoft Office zijn opgestaan. LibreOffice heeft de weg geplaveid waar partijen als Collabora en Nextcloud op voorgebouwd hebben. Proton opent met Workspace niet de aanval op Office, maar op het volledige 365-ecosysteem.
Nextcloud is voor wie volledige controle wil, maar Collabora staat een stapje verder als instapvriendelijke kantoorsuite. Je vindt er alles wat je in Microsoft Office vindt en het past zich aan waar en hoe je werkt. Voor de doorsnee gebruikers is Collabora daarom wellicht de meest voor de hand liggende optie, zowel offline als online.
ITdaily test Europese en opensource alternatieven voor populaire Amerikaanse softwaretools die we dagelijks gebruiken. Wil je meer Europese software ontdekken? Via dit overzicht vind je alle reviews terug.