Meta blijkt de meest data-hongerige speler en verzamelt tot drie keer meer gebruikersdata dan Apple en Microsoft, volgens onderzoek van Surfshark. Google domineert de ranglijst met het grootste aantal apps.
Dagelijks werken we met apps van onder andere Meta, Google of Microsoft om te chatten, werken of navigeren. Maar wat met onze privacy? Welke apps verzamelen de meeste gebruikersdata? VPN- en securityleverancier Surfshark analyseerde de privacylabels van 171 apps in de Apple App Store, verdeeld over Google (44 apps), Apple (41), Microsoft (40), Amazon (34) en Meta (12). Voor elke app telden de onderzoekers hoeveel van de 35 mogelijke datacategorieën de ontwikkelaar zelf opgeeft te verzamelen, van precieze locatie en browsegeschiedenis tot aankoopgeschiedenis.
Surfshark bracht eerder in kaart hoe vaak overheden gegevens opvragen bij diezelfde bedrijven. Daaruit bleek dat de Belgische overheid ruim 2,5 keer meer gebruikersdata opvroeg dan het wereldwijde gemiddelde bij Apple, Google, Facebook en Microsoft.
Meta spant de kroon
De apps van Meta verzamelen gemiddeld 25 van de 35 datatypes. Google volgt met zeventien, Amazon met twaalf, Microsoft met acht en Apple met zeven. Meta houdt dus meer dan drie keer zoveel categorieën bij als Apple en Microsoft, ondanks het kleinste portfolio in het onderzoek.
De zeven meest data-hongerige apps komen allemaal van Meta. Meta AI staat bovenaan met 33 datatypes, gevolgd door Meta Horizon, Meta Business Suite, Meta Ads Manager, Messenger, Forum en Facebook met elk 32. Die gegevens zijn volgens Surfshark rechtstreeks gekoppeld aan de identiteit van de gebruiker, waardoor het bedrijf zoekgedrag, aankopen en locatie kan combineren tot gedetailleerde profielen voor advertentietargeting.
Datatypes
De verschillende datatypes wijzen op het soort data dat bedrijven verzamelen. Eén categorie duikt bij alle vijf de bedrijven op: device-ID’s, de unieke identificatoren waarmee een toestel over apps en sessies heen herkenbaar blijft. Daarnaast verzamelen alle vijf standaard technische gegevens over prestaties, diagnostiek en crashes. Ook contactgegevens zijn wijdverspreid: e-mailadressen en namen komen terug bij Google, Amazon, Microsoft en Apple, terwijl Meta en Amazon systematisch bijhouden hoe gebruikers met een product interageren.
Het verschil zit in de lagen daarboven. Bij Microsoft blijft de lijst grotendeels beperkt tot crashdata, device- en gebruikers-ID’s, e-mailadressen, namen, diagnostiek, prestatiegegevens en productinteracties. Bij Apple gaat het vooral om device-ID’s, e-mailadressen en prestatiegegevens. Google voegt daar in de meeste apps zoekgeschiedenis, aankoopgeschiedenis, foto’s of video’s, fysiek adres, e-mailadres, naam en benaderende locatie aan toe.
Gevoelige categorieën
Meta gaat het verst met de gevoeligste categorieën: precieze locatie in negen van zijn twaalf apps en browsegeschiedenis in zeven, telkens gekoppeld aan de identiteit van de gebruiker.
Precieze locatie is intussen bij geen enkel bedrijf uitzonderlijk: elf Amazon-apps, zes Microsoft-apps en zes Apple-apps registreren die ook. Browsegeschiedenis blijft wel schaarser buiten Meta en Google, met twee Microsoft-apps, één Amazon-app (Amazon Shopper) en bij Apple enkel Safari.
Google speelt de schaalkaart
Google verzamelt gemiddeld minder datatypes per app, maar is veel breder aanwezig in de ranglijst. Van de 40 meest data-hongerige apps in het onderzoek zijn er 29 van Google, tegenover negen van Meta en twee van Amazon. Die Google-apps verzamelen elk tussen 18 en 26 datatypes. Google Maps zit met 26 aan de bovengrens en is de enige navigatie-app in de steekproef. Chrome en Gemini horen bij de acht Google-apps die browsegeschiedenis bijhouden.
Ook zakelijke software ontsnapt niet. Business was met 38 apps de grootste categorie in het onderzoek. Ook daar staat Meta bovenaan met gemiddeld 25 datatypes, tegenover 16 bij Google, 12 bij Amazon en 9 bij Microsoft. Amazon Alexa is met 28 datatypes de meest data-hongerige app buiten Meta.
Apple en Microsoft staan aan de andere kant van de ranglijst. Safari is de enige Apple-app in de steekproef die browsegeschiedenis verzamelt, en zes Apple-apps registreren precieze locatie. Bij Microsoft gaat het om zes apps met precieze locatie en twee met browsegeschiedenis. Beide bedrijven blijven volgens Surfshark in de meeste categorieën de minst of tweede minst data-hongerige ontwikkelaar.
Instagram en WhatsApp buiten beschouwing
Het onderzoek leunt volledig op de privacylabels die ontwikkelaars zelf aanleveren bij Apple. Wie meer aangeeft, oogt data-hongeriger, zonder dat de labels iets zeggen over hoe lang gegevens bewaard blijven of met wie ze gedeeld worden. Surfshark selecteerde apps enkel via de officiële developerpagina’s van de vijf bedrijven, waardoor Instagram en WhatsApp buiten de steekproef vallen: die staan niet onder de gebruikte Meta Platforms-listing. Twee van de bekendste Meta-apps zitten dus niet in de cijfers.
Wat die applicaties verzamelen, is natuurlijk geen geheim. Hoewel het moeilijker is om exacte datatypes te vergelijken door data uit een andere bron bij het onderzoek te betrekken, kunnen we wel zien waar de toepassingen ongeveer zouden vallen.
Op basis van de publiek beschikbare data rond gegevensverzameling op de Google Play Store lezen we bijvoorbeeld dat Instagram in alle bovengenoemde categorieën gegevens wil vergaren, vrijwel in alle gevallen met advertenties en marketing als opgegeven doel.
Voor WhatsApp is de gegevensverzameling beperkter, maar niet exclusief op diagnostiek toegespitst. Ook WhatsApp verzamelt bijvoorbeeld de (geschatte) locatie van gebruikers voor marketingdoeleinden.
Relevant is de timing van het onderzoek. Het Europese privacykader staat op een kantelpunt: met de Digitale Omnibus hertekent de EU het wettelijk kader waarin techbedrijven opereren. Hoeveel data die bedrijven straks mogen verzamelen, en onder welke voorwaarden, hangt daar mee van af.