De zoekmachine van Google is voor veel mensen de toegangspoort naar het internet. ITdaily ging op zoek naar Europese alternatieven die wél om je privacy geven.
Het is haast onmogelijk om je het internet zonder Google voor te stellen. Met zowel de populairste browser (Chrome) als zoekmachine (Google Search) onder de vleugels, heeft de Amerikaanse techreus de digitale wereld naar zijn hand gezet. Per dag behandelt de zoekmachine van Google volgens schattingen meer dan 16 miljard (!) zoekopdrachten. Het werkwoord ‘googlen’ is niet voor niets synoniem met informatie opzoeken.
Door die cijfers zou je denken dat Google onvermijdelijk is op het internet, maar dat is niet zo. Er bestaan menig browsers die Google Chrome perfect kunnen vervangen, zoals het Noorse Vivaldi. Een Europese zoekmachine vinden is eenvoudiger dan een speld in een hooiberg. ITdaily neemt zes Google-alternatieven onder de loep.
De duistere kant van Google
Aan de digitale dominantie van Google hangt een duister kantje. Achter de diensten van het bedrijf zit een perverse advertentiemachine. Dat de zoekmachine gratis is, is eigenlijk maar een illusie: iedere zoekopdracht en link die je aanklikt, vertelt Google meer over wie je bent. Via het IP-adres van je apparaat kan het zelfs je fysieke locatie achterhalen. Met al die gegevens stelt het een ‘persona’ van je op waar adverteerders veel voor willen betalen.
Bij ‘grote’ concurrent Bing ben je niet beter af. De zoekmachine van Microsoft zit evengoed vol met trackers en het bedrijf schrikt er niet voor terug Windows als reclamebord voor Edge en Bing te misbruiken. De geforceerde integratie van AI-functies in populaire zoekmachines zal de privacy van gebruikers zeker niet ten goede komen.
Helemaal Google-vrij?
Uit protest tegen de praktijken van Google zijn de voorbije jaren veel zoekmachines opgestaan die het bewust anders willen doen. De alternatieve zoekmachines botsen vaak wel op een beperking: het hele internet indexeren is een hels karwei. Daarom gebruiken veel zoekmachines de index van Google of Bing. Het verschil is dat ze je zoekgegevens niet doorspelen naar Google of andere externe partijen.
Het European Search Perspective-initiatief heeft als doel die banden los te knippen. Europese zoekmachineproviders werken samen aan een Europese index, onder leiding van Qwant en Ecosia. Het eerste resultaat is Staan, een zoek-API die in chatbots kan geïntegreerd worden.
Europese zoekmachines getest
Welke Europese zoekmachine is het beste alternatief voor Google? ITdaily neemt zes in Europa gevestigde zoekmachines onder de loep.
Privacy als verkoopargument
Wat alle zoekmachines in deze lijst gemeen hebben, is dat ze de privacy van hun gebruikers hoog in het vaandel dragen. Zoekhistoriek wordt niet bijgehouden om door te verkopen aan adverteerders. Zelfs als er gesponsorde resultaten te zien zijn, zijn die voor alle gebruikers dezelfde.
Zo ook Qwant. Deze van oorsprong Franse zoekmachine gebruikte oorspronkelijk de index van Bing, maar stapt stilaan over op zijn eigen index. Naast duidelijke beloftes rond privacy, Qwant noemt zichzelf ‘de zoekmachine die niets over je weet’, heeft Qwant een strakke interface. Met Flash Answer heeft het een Google-achtige AI-zoekfunctie gelanceerd, al is die lang niet zo dominant aanwezig.
Het Nederlandse Startpage leerden we kennen als vaste zoekmachine in de Vivaldi-browser. Startpage maakt gebruik van de index van Google, maar schermt je gegevens en IP-adres af. Via Startpage kan je ook anoniem websites bezoeken. Voor die verregaande privacybescherming moet je er wel gesponsorde zoekresultaten bijnemen. In de toekomst wil Startpage ook een reclamevrije, al dan niet betaalde versie van zijn zoekmachine lanceren.
Zoekmachine voor het hele gezin
Dat Zwitsers belang hechten aan privacy, weten we al van Proton. Het hoeft niet te verbazen dat er een Zwitserse, privacyvriendelijke zoekmachine bestaat: Swisscows. Deze zoekmachine gaat nog een stap verder door ook kindvriendelijk te zijn. Pornografische en gewelddadige content worden uit de zoekresultaten gefilterd.
Bij iedere zoekopdracht kan je anoniem een voorbeeld van de webpagina zien, of een AI-samenvatting laten maken. Je kan zoekresultaten naar eigen smaak aanpassen, als je bijvoorbeeld liever wetenschappelijke papers dan Instagram- of TikTok-links te zien krijgt. Swisscows biedt naast een zoekmachine ook een e-mailclient, VPN, cloudopslag en berichtendienst aan.
Ecologische zoekmachine
Sommige zoekmachines willen een hoger doel dienen. Het Duitse Ecosia, met ongeveer 20 miljoen de populairste Europese zoekmachine, heeft een duurzame missie. De zoekmachine draait volledig op groene energie en het investeert al zijn inkomsten uit advertenties in klimaatprojecten. De non-profit is ook doodeerlijk over hoeveel het verdient aan advertenties: ongeveer 3,5 miljoen euro per maand. Met die centen heeft het al meer dan 250 miljoen bomen geplant.
De zoekmachine is grotendeels afhankelijk van Bing en Google, maar wil samen met Qwant zijn eigen index ontwikkelen. Naast de klassieke zoekmachine is Ecosia ook mee op de AI-chattrein gesprongen, die op groene energie draait. Wie een profiel aanmaakt, kan zijn ‘klimaatimpactniveau’ zien verhogen. Met een vleugje gamificatie wil Ecosia gebruikers langer aan zich binden.
De Franse zoekmachine Lilo is eveneens uit activistische motieven ontstaan. Met zoekopdrachten kan je virtuele ‘waterdruppels’ omzetten naar een schenking voor een goed doel. Lilo investeerde zo al meer dan vijf miljoen in sociale ontwikkelings- en klimaatprojecten.
De zoekmachine maakt gebruik van de indexen van Bing, Google en Yahoo. Aan AI-gestuurd zoeken doet Lilo niet mee. Sinds vorig jaar is Lilo overgenomen door Qwant, maar het blijft als onafhankelijke zoekmachine voortbestaan.
Op eigen benen
Slechts één zoekmachine kan volledige onafhankelijkheid van Google claimen: Mojeek. De uit het Verenigd Koninkrijk zoekmachine gebruikt zijn eigen zoekindex. Mojeek wordt volledig gehost vanuit Europa en is dus ook GDPR-compliant, en belooft geen data door te spelen aan adverteerders en derde partijen.
In functionaliteit en interface ziet Mojeek er wat ouderwetser uit dan de andere zoekmachines in deze lijst. Mojeek hoeft geen nieuwe AI-aangedreven zoekfuncties te hebben. Het zet zijn onafhankelijkheid van de Big Tech in als belangrijkste argument.
Ongelijke strijd
De realiteit is helaas dat de Europese zoekmachines ondanks hun privavcybeloftes niet kunnen wedijveren met Google. De historische voorsprong en het lucratieve businessmodel hebben Google een voorsprong gegeven die niet meer in te halen is. Waar Europese zoekbedrijven blij mogen zijn met miljoenen euro’s op jaarbasis, verdient Google ieder kwartaal miljarden aan zijn internetdominantie.
De voorsprong van Google lijkt dus al in steen gebeiteld, maar dat hoeft niet zo te zijn. Je kan kiezen voor je privacy en een Europese zoekmachine gebruiken. Iedere tool die we besproken hebben, heeft zijn unieke karakter en troeven.
Qwant en Ecosia zijn het meest modern en uitgebreid, terwijl Startpage en Swisscows je verregaande privacy en anonimiteit beloven. Wil je echt volledig vrij zijn van Google, ook aan de achterkant, dan is Mogeek de beste optie. In tijden waar de AI-modellen van de Big Tech het klimaat serieus onder druk zetten, charmeert Ecosia nog een tikkeltje extra met zijn duurzame missie.
ITdaily test Europese en opensource alternatieven voor populaire Amerikaanse softwaretools die we dagelijks gebruiken. Wil je meer Europese software ontdekken? Via dit overzicht vind je alle reviews terug.