Smals zet met Google Cloud een nieuwe stap in zijn cloudstrategie voor de publieke sector. Hybride architectuur, datasoevereiniteit en portabiliteit staan centraal.
Smals kondigde recent een nieuwe samenwerking aan met Google Cloud. De ICT-organisatie van de Belgische sociale zekerheid neemt die stap naar eigen zeggen als onderdeel van een bredere strategie om publieke diensten flexibeler te maken. De zet is in het huidige klimaat toch opmerkelijk: terwijl soevereiniteit hoger op de agenda klimt, gaat Smals een samenwerking aan met een niet-Europese cloudpartij.
De sprong naar Google Cloud zal niet lichtzinnig gemaakt worden. Tijdens een Benelux-evenement van Google Cloud licht Dirk Deridder, CTO van Smals, toe dat toepassing per toepassing zal bekeken worden wat wel en niet naar de publieke cloud kan. “De publieke cloud is geen nieuw verhaal voor ons. Maar we gaan niet plots gekke dingen doen”. Kurt Rommens schuift als Head of Government & Public Sector namens Google Cloud mee aan.
Minicompetitie
De keuze voor Google Cloud werd niet met de natte vinger genomen. Google Cloud haalde het in een ‘minicompetitie’ tussen 18 aanbieders binnen een raamovereenkomst van het Europese onderzoeksnetwerk Geant. Over vier jaar zal het contract weer deels worden opgesteld. Deridder: “Multicloud kan dus per definitie. In een overheidscontext heb je niet de volledige vrije keuze.”
Deridder benadrukt dat Smals al sinds 2015 inzet op Kubernetes en cloud-enabled architecturen. Het is dan ook zeker niet de bedoeling om alles in één lift-en-shift-beweging naar Google Cloud te brengen. “We willen kunnen blijven schakelen tussen on-prem en cloud. Alle toepassingen moeten ook on-prem kunnen draaien. Die portabiliteit is een belangrijk gegeven om de meest optimale kostenkeuze te maken”.
Broodjes bestellen
Ook welke toepassingen finaal wel en niet naar de cloud zullen verhuizen, zal grondig overwogen worden. Deridder: “We hanteren een raamwerk om te bepalen hoe kritiek een toepassing is, welke impact een storing zou hebben en de gevoeligheid van de data. Voor een systeem dat medische of confidentiële gegevens verwerkt, gelden uiteraard andere regels dan voor een toepassing om broodjes te bestellen in de kantine. Exit-strategieën komen daar nu ook expliciet bij kijken.”
Voor een systeem dat medische of confidentiële gegevens verwerkt, gelden uiteraard andere regels dan voor een toepassing om broodjes te bestellen in de kantine.
Dirk Deridder, CTO Smals
Smals streeft naar een hybride omgeving, waarbij niet alle eieren in de mand van Google Cloud of een andere partij gelegd worden. Er komt geen ‘public-cloud-first’-strategie, maakt Deridder duidelijk. “Wel een ‘cloud-smart’ strategie. Dit maak je wendbaarder en vermijdt lock-in. Schaalvoordelen zijn in onze sector minder groot dan in andere. Het is niet dat diensten als Student at Work plots in Frankrijk gaan uitgerold worden. De meerwaarde moet altijd opwegen tegen de kosten en de risico’s.”
Hybride betekent niet dat alles lukraak verdeeld wordt. Slechte architectuurkeuzes kunnen net nefast zijn voor wendbaarheid, waarschuwt Deridder. “We bekijken omgeving per omgeving om spreidstand te vermijden. Compute links en storage rechts, dat is geen goede architectuur.”
Streven naar openheid
Vendor lock-in vermijden is cruciaal voor een organisatie als Smals. Daarom zet het ook sterk in op open standaarden en blijft hameren op open source. “We kijken ook in welke mate we dit in de stack van Google kunnen toepassen. Het is belangrijk om te weten in welke lagen je afhankelijk bent. We streven naar een balans tussen portabiliteit, kosten, continuïteit en efficiëntie. Dat is een visie naar waar we willen evolueren.”
Rommens stemt in. “Je moet workloads op de beste plek kunnen draaien. We vinden het als provider dan ook belangrijk om de keuze tussen on-prem of cloud te bieden. Portabiliteit en een exit-strategie zitten bewust mee ingebouwd.”
Rommens houdt zowaar zelfs een betoog voor interoperabiliteit tussen verschillende cloudomgevingen. “De kosten voor portabiliteit moeten eruit, om data vanuit één controlepaneel te kunnen bedienen. Dat zou gebruikers alleen maar ten goede komen. Elke cloud heeft zijn meerwaarde. De sector moet streven naar meer openheid, en Google Cloud wil daar een voortrekkersrol in opnemen.”
Maar wat met soevereiniteit?
Dat Smals net nu voor Google Cloud kiest, is opmerkelijk. Soevereiniteit is vandaag een actueel thema in de Europese IT-sector, en Google Cloud heeft zijn hoofdkantoor in de Verenigde Staten. Deridder ziet de keuze voor Google Cloud echter niet als een toegeving op soevereiniteit.
“We baseren ons op het Europese SEAL-framework om soevereiniteit te vertalen naar enkele concrete karakteristieken. Een hybride aanpak geeft ons meer mogelijkheden. De vraag blijft echter tot welk niveau je soevereiniteit kan doorduwen. Je hebt bijvoorbeeld geen Belgische of Europese servers.”
De kosten voor portabiliteit moeten eruit. De sector moet streven naar openheid.
Kurt Rommens, Head of Government & Public Sector Google Cloud BeLux
Verantwoorde AI
Het thema AI wordt pas verrassend laat in het gesprek aangesneden. Met het Gemini Agent Enterprise Platform wil Google Cloud AI-agenten snel opschalen, en tijdens het evenement wordt het belang van snelheid boven perfectie regelmatig benadrukt. Voor Smals geldt echter dat haast en spoed niet zelden, maar nooit goed is.
“De overheid is al van bij de start bezig met AI, maar er is minder ruimte om te improviseren”, stelt Deridder. “Een domein waar we het al inzetten, is het versterken van softwareontwikkeling. Vibe coding hebben we nog geen plaats gegeven. We werken met gevoelige systemen. Daarom kunnen we niet zomaar AI-agenten overal op los laten.”
De AI Act vormt daarbij een leidend kader. Deridder: “We gebruiken AI alleen waar het absoluut verantwoord is. AI kan helpen met voorbereidend werk, maar volledig automatisering ligt moeilijker.” Volgens Deridder is er nood aan meer modellen die aangepast zijn aan de Europese context. “Er zit een zekere bias in de trainingsdata.”
Google Cloud koppelt de discussie over cloud en AI ook aan economische waarde. “AI kan tot vier miljard euro aan extra waarde creëren binnen de publieke sector, als het op een gestructureerde manier en binnen een strikt kader gebeurt. Toch heeft meer dan zestig procent in de publieke sector er nog nooit mee gewerkt”, zegt Rommens.
“Innovatie moet ten goede komen van alle gebruikers om de dienstverlening voor burgers te verbeteren. Daarom ben ik ook als Belg verheugd dat de overheid bereid is AI in te zetten, en dat Smals daar een leidende rol in opneemt”, gaat hij verder.
Moeilijke evenwichtsoefening
De samenwerking tussen Smals en Google Cloud toont vooral hoe complex publieke cloud in de overheid blijft. Smals wil de mogelijkheden van publieke cloud gebruiken, maar zonder de controle los te laten. AI maakt die oefening nog scherper. De technologie kan dienstverlening verbeteren, maar binnen de publieke sector is de marge voor fouten klein.