Het IT-programma i-Police van de federale politie kostte 139,4 miljoen euro, zonder dat één deelproject werd opgeleverd. Volgens het Rekenhof liet de politie de begroting het tempo bepalen en het toezicht over aan externe consultants.
i-Police, het mislukte digitaliseringsproject van de federale politie dat in december 2025 werd stopgezet, bedaart de politieke gemoederen. Het Rekenhof maakt in een rapport de balans op. Die is zoals verwacht zeer negatief: voor 139,4 miljoen euro aan belastinggeld werd verspild aan het project, dubbel zo veel als aanvankelijk geraamd.
Het programma moest verouderde politietoepassingen zoals de Algemene Nationale Gegevensbank (ANG), ISLP en Feedis vervangen door één centraal platform, met realtime toegang tot gegevens op het terrein. In december 2021 ondertekende toenmalig minister van Binnenlandse Zaken Annelies Verlinden (CD&V) een raamovereenkomst met Sopra Steria, de hoofdzakelijke IT-partner. Het programma kreeg een budget van 299,7 miljoen euro tot 2027.
Vier jaar later was geen enkel deelproject af. Bernard Quintin (MR), huidig minister van Binnenlandse Zaken, trok er rond kerstmis 2025 genadeloos de stekker uit. Sindsdien lopen er wederzijdse beschuldigingen en procedures, waarover het Rekenhof zich niet uitspreekt.
De rekening van i-Police
Tussen 2016 en 2025 betaalde de politie 74,4 miljoen euro aan Sopra Steria, licenties inbegrepen. Daarnaast ging 33 miljoen euro naar Focus@GPI, 20,6 miljoen naar consultancy, 6,6 miljoen naar servers en IT-materiaal en 4,8 miljoen naar ondersteuning en onderhoud. Nog eens 78,5 miljoen euro staat vastgelegd zonder dat het betaald is.
De lokale politie van Antwerpen ontwikkelde Focus@GPI samen met de federale politie, los van Sopra Steria. Sinds maart 2023 werken alle politiezones met die mobiele app. Van de 30,8 miljoen euro aan softwarelicenties heeft 21,6 miljoen euro geen nut meer. Voor 7,3 miljoen werden licenties nooit gebruikt, voor 14,2 miljoen werden ze onbruikbaar toen het programma stopte. De politie vordert dat bedrag terug van de IT-leverancier.
Budget bepaalde het tempo
De regering voorzag geen gegarandeerd meerjarenbudget voor i-Police. Het geld kwam uit de interdepartementale provisie voor terrorismebestrijding, uit het herstel- en transitieplan en, voor meer dan een derde van de geplande betalingen (111,4 miljoen euro) uit personeelsbudget dat de politie niet opgebruikte. In het financiële plan bij de gunning ontbrak voor 2025 al 21,5 miljoen euro.
Om beschikbare kredieten niet te verliezen, legde de politie in december 2021 75,4 miljoen euro vast. Daarvan ging 52,3 miljoen naar projecten en 20,7 miljoen naar licenties, waarvan 17,1 miljoen meteen betaald werd.
Het Rekenhof is streng voor de aankoop van die licenties, die niet benut werden. Eind 2022 volgde nog 86,5 miljoen euro, waarvan 79,3 miljoen uit het herstelplan, terwijl de eerste proefprojecten al flinke vertraging hadden. “Dergelijke kosten zijn een probleem als de betrokken oplossingen niet worden uitgerold, slechts deels worden gebruikt of als de toekomst van het project waar ze bij horen, onzeker is.”
Dergelijke kosten zijn een probleem als de betrokken oplossingen niet worden uitgerold, slechts deels worden gebruikt of als de toekomst van het project waar ze bij horen, onzeker is.
Quick wins niet gerealiseerd
Voor de beginfase van het project werden twee ‘quick wins’ bepaald, twee doelstellingen die binnen de twaalf à achttien maanden moesten worden gerealiseerd. Experten aan de rondetafel van ITdaily stelden vorig jaar dat werken met ‘quick wins’ kan helpen om een groot project uit de startblokken te krijgen. Kleine, aantoonbare resultaten moeten dan de business overtuigen van het hogere doel.
Het ging om een analyseomgeving en een dossiersysteem voor internationale samenwerking. Die eerste projecten moesten aantonen of Sopra Steria de juiste partner was. Pas daarna zouden de projecten voor de businessprocessen starten, met een stop and go-clausule als uitweg.
Omdat de politie de meeste projecten tegelijk bestelde, werkte dat controlemechanisme volgens het Rekenhof niet. Je kan al raden dat die quick wins niet gerealiseerd werden, maar toch ging het project verder. De politie verloor zo ‘een grote hefboom om van de dienstverlener conforme resultaten te eisen’, schrijft het Rekenhof.
Een contract zonder meetlat
Het Rekenhof stelt zich ook vragen bij hoe het contract werd toegekend. Negen bedrijven stelden zich kandidaat voor de opdracht en drie werden geselecteerd. Uiteindelijk ging het contract naar Sopra Steria, een van oorsprong Frans IT-consultancybedrijf.
In het contract stonden geen precieze mijlpalen of aanvaardingscriteria, merkt het Rekenhof op. Projectfiches werden ‘inderhaast’ voorlegd door Sopra Steria, waarvan slechts een deel door de politie ondertekend werd. Toch stonden ze in de rangorde van de contractdocumenten boven het bestek en de offerte, waardoor sommige afspraken uit de aanbesteding werden afgezwakt of geneutraliseerd.
Sopra Steria mocht elke maand een deel van het projectbudget factureren, tot 80 procent, zonder oplevering. Van de 111,1 miljoen euro die voor projecten werd vastgelegd, betaalde de politie 43,4 miljoen. Voor drie projecten betaalde ze ook de laatste twintig procent (2,4 miljoen euro), die pas na oplevering verschuldigd was. Facturen werden niet systematisch gecontroleerd.
De politie paste geen enkele sanctie uit het contract toe. Het managementplan kwam acht maanden te laat en sleutelfiguren werden zonder voorafgaand akkoord vervangen, maar de forfaitaire boete van 20.000 euro voor zo’n vervanging werd niet opgelegd. De borgtocht vroeg de politie pas een jaar na de ondertekening op, en maar één keer: 332.610 euro. Vertragingsboetes golden alleen voor de finale mijlpaal.
Consultants baas
Het team dat i-Police namens de politie aanstuurde, telde ongeveer dertien voltijdse krachten, allemaal externe consultants. Het rapport stelt dat “de aanwervingsvoorwaarden van de politie niet geschikt waren om gespecialiseerde en hoog opgeleide profielen te rekruteren”, waardoor het project dus op externe consultants moest steunen. Zij vertegenwoordigden de IT-directie in het operationeel overleg, volgden de voortgang op en bereidden beslissingen voor.
De opvolging van het contract, planning en budget schoot schromelijk tekort. Vanaf september 2023 werden vergaderingen zelfs niet meer gedocumenteerd. Ramingen werden bijgevolg ook nooit geactualiseerd. Volgens het Rekenhof waren de problemen gekend. In 2024 werd een ‘crisismanager’ aangesteld.
De problemen die het Rekenhof vaststelt, klinken helaas herkenbaar. Begin 2025 publiceerde het al eens een vernietigend rapport over digitalisering bij Justitie. Een gebrek aan strategie, afhankelijkheid van consultants en weinig tot geen controle over uitgaven zijn exact de redenen waarom ook het i-Police-project op een mislukking is uitgedraaid.
Standaardsoftware vroeg toch maatwerk
Het Rekenhof geeft IT-partner Sopra Steria eveneens een dikke onvoldoende. Het bedrijf bouwde zijn voorstel rond een twintigtal standaardpakketten. Met standaardsoftware wou de politie dure eigen ontwikkeling vermijden en sneller uitrollen. Dat bleek niet de juiste keuze.
De standaardsoftware geraakte moeilijk geïnstalleerd in de beveiligde politieomgeving en kon geen complexe businessregels aan. Na twee jaar was nog geen enkel product operationeel. Eind 2024 was i-Police voor 41,7 procent gerealiseerd, zonder één afgewerkt deelproject.
In zijn antwoord aan het Rekenhof legt Koen Van Overtveldt, topman van de federale politie, de schuld bij de leverancier. “Tijdens de uitvoering bleek evenwel dat de opdrachtnemer belangrijke onderdelen niet binnen de voorziene IT-context en -omgeving kon realiseren of ten minste enkel met aanzienlijke bijkomende ontwikkelingen”, schrijft hij.
Sopra Steria verklaarde aan het Rekenhof dat het begin 2022 niet voorbereid was om alle projecten tegelijk op te starten. Het bedrijf wijst ook op slecht gedocumenteerde complexiteit, een weinig mature politieomgeving en weerstand bij de politie. De politie wijt dat dan weer aan de matige kwaliteit van de documenten die Sopra Steria aanleverde.
Rechtszaak moet schuldvraag beslechten
Het i-Police-debacle zal niet zonder gevolgen blijven voor betrokken partners en kopstukken. De politie wil via de rechtbank 244 miljoen euro terugvorderen aan Sopra Steria, 65 miljoen euro aan betaalde facturen, plus 178,7 miljoen euro schadevergoeding. Sopra Steria vraagt op zijn beurt 6,2 miljoen euro voor gefactureerde en nog niet gefactureerde prestaties, de vrijgave van zijn borgtocht en een vergoeding voor het geleden nadeel.
Over de aansprakelijkheid voor i-Police beslist de rechtbank van eerste aanleg in Brussel. Verlinden ligt onder vuur voor vermeende belangenvermenging bij het toekennen van het contract, omdat ze tot 2020 op de loonlijst van Sopra Steria stond.
Het Rekenhof hoopt vooral dat de overheid er lessen uitrekt. Het formuleert dertig aanbevelingen voor toekomstige IT-programma’s, van een meerjarige financiering die op de planning is afgestemd tot een centrale inventaris van licenties. De politie richtte intussen een Digital Transformation Office en een PMO op en laat facturen niet langer door externe consultants valideren.