AI-projecten mislukken als je zelf niet begrijpt hoe je organisatie werkt. Celonis plaatst procesintelligentie (PI) op de eerste plaats.
Alex Rinke, één van de drie oprichters en co-CEO van Celonis, zet onmiddellijk de toon tijdens zijn openingsspeech. “AI is het dominante thema op iedere conferentie en in iedere boardroom. Het is de enige technologie waar je zeker budget voor zal krijgen. Maar er ontbreekt iets waardoor investeringen nog niet opleveren. Hoe komt het toch dat we de meest invloedrijke technologie van onze tijd niet voor ons kunnen laten werken?”
Die vraag probeert Celonis nu op te lossen. De opmars van het Duitse bedrijf leest als een Silicon Valley-verhaal. In 2011 ontstond het bedrijf als een spin-off vanuit de Technische Universiteit van München en het groeide snel uit tot één van de snelst groeiende startups van Duitsland. De band met de geboortestad blijft sterk: München vormt ieder jaar het decor van het Celosphere-event.
Geen AI zonder PI
Na de hype van de voorbije jaren dreigt 2025 het jaar van de teleurstelling te worden. MIT concludeert dat 95 procent van AI-projecten mislukken en dat is niet de enige alarmerende statistiek. De verklaring hoeft voor Dan Brown, Chief Product Officer van Celonis, niet ver gezocht te worden. “Je kan niet automatiseren wat je zelf niet begrijpt. Hoe kan je verwachten dat AI je organisatie gaat veranderen, als je niet weet wat je wil veranderen”?
Hoewel cijfers nooit liegen, pleit Celonis niet om alle AI-projecten af te voeren, integendeel. “Als je de eerste golf mist, zal je ook niet van de tweede golf profiteren”, zegt Carsten Thoma, voorzitter van Celonis. De slagzin van Celopshere, ‘Geen AI zonder PI’, laat niet aan de verbeelding over.
Celonis wil met Deutsche Gründlichkeit het verschil maken. Thoma: “Enterprise AI is helemaal anders dan ChatGPT. Het is geen losstaande technologie, maar een framework waarin alle elementen met elkaar moeten samenspelen. Mensen hebben de reflex om naar de luidste stem in de zaal te luisteren. Laten we niet hysterisch op de hype springen en even een stapje terugnemen om te kijken wat echt belangrijk is”.
Bevrijd het proces
Het Celosphere-event heeft nog een tweede slagzin: ‘bevrijd het proces’. De slogan is overal te lezen op de beursvloer en wordt zelfs een ‘procesmars’ met veel toeters en bellen georganiseerd. In sport en bedrijfsvoering horen we maar al te vaak dat we het proces moeten vertrouwen, maar dat is volgens Celonis onmogelijk als dat proces niet zichtbaar is. Thoma: “AI moet begrijpen hoe je organisatie draait en wat in het hoofd van je mensen zit. Als het plaatje niet compleet is, start je al op een slechte basis”.
Dit omschrijft wat Celonis in de kern onder procesintelligentie verstaat. Celonis maakt een ‘digitale tweeling’ van je bedrijf. Dat is al veertien jaar lang de specialiteit van het huis. Celonis startte in process mining waarmee bedrijven een ‘röntgenfoto’ kunnen maken van hun processen om pijnpunten te identificeren. De focus verschoof gaandeweg naar process intelligence om in real-time en proactief processen in kaart te brengen.
Dit voorziet bedrijven van de juiste context, een woord dat voortdurend te horen is tijdens Celosphere, om AI-modellen te orkestreren. Rinke: “Je processen geven de beste beschrijving van hoe je bedrijf in elkaar zit. We nemen de data uit je systemen en verrijken ze met de unieke context van je bedrijf om de realiteit te weerspiegelen. Zo kan AI op de juiste plaats worden uitgevoerd. Een succesvolle onderneming is in staat om te verbeteren wat het elke dag doet en zich aan te passen aan veranderingen om vrij te kunnen innoveren”.
Celonis neemt het woord ‘bevrijden’ zeer letterlijk. Het legt voortdurend de nadruk op de openheid van het ecosysteem. Samenwerkingen met onder andere Microsoft en Databricks om gegevens via een ‘zero copy’-principe in twee richtingen uit te wisselen, zetten dat in de verf. Thoma: “De voetafdruk van je organisatie zit overal. Als vendoren hun omgeving afschermen, zijn klanten de dupe. Silo’s geven je geen antwoorden”.
Als vendoren hun omgeving afschermen, zijn klanten de dupe.
Carsten Thoma, voorzitter Celosphere
Van wat is naar wat kan
Brown maakt in zijn keynote een doorsnede van het Celonis-platform, dat uit drie lagen opgebouwd is. De onderste laag wordt gelegd door Data Core (niet te verwarren met het bedrijf Datacore, nvdr).“Data zijn het begin van alles wat we doen”, zegt Brown. “Maar het hart is de Process Intelligence Graph waar we de context toevoegen die nodig is om AI te laten werken. We houden je bedrijf een systeemagnostische spiegel voor”.
In de derde laag is het vervolgens aan de klanten om met die informatie aan de slag te gaan. Divya Krishnan, VP Product Management, neemt het woord over. “Op een fundament moet je bouwen. Na een analyse laten we je een blueprint maken om AI te orkestreren met je processen en samen met je mensen. Van ‘wat is’ evolueer je naar ‘wat kan’. Er is maar één ding beter dan problemen oplossen en dat is ze kunnen vermijden”.
Goed huwelijk
Grote productaankondigingen zijn dit jaar niet te rapen op Celosphere. Celonis bouwt naar eigen zeggen voort op wat vorig jaar werd aangekondigd en wil klanten laten spreken. Verder plaveit het de weg om de AI-agententrein te laten binnenrollen, zoals de lancering van Model Context Protocol-server duidelijk maakt. “Maar wij noemen ons bewust geen AI-bedrijf”, merkt Eugenio Cassano, VP Strategy & Innovation, op. “We houden onze open geest die ons uniek maakt”.
Procesintelligentie en AI zullen steeds meer naar elkaar bewegen, benadrukt ook Christian Tabois, die Celonis aanstuurt in de Benelux. “Er is een beweging naar automatisering. Dat is een logische vervolgstap: analyse geeft inzicht in wat er fout gaat, dan moet je daar ook wat mee doen. Iedere technologie mislukt als er niets mee gedaan wordt. Naarmate we horizontaal en verticaal groeien, zullen we nieuwe partijen tegenkomen. Wat wij doen, voedt wat de grote hyperscalers leveren. We zien daar een gelukkig huwelijk in om de agentic roadmap te versnellen”.
Wordt 2026 het jaar van het rendement op AI? Als het van Celonis afhangt wel, maar op voorwaarde dat AI-tools in de juiste context worden geplaatst. Eerst PI en dan pas AI: die volgorde is voor Celonis de sleutel tot succes.