Een Europees wetsvoorstel zou het eenvoudiger maken om de uitstoot van datacenters te compenseren. Schakelt de EU een versnelling hoger, of haalt de geopolitieke realiteit het simpelweg van klimaatbeleid?
Het klimaatbeleid rond datacenters zou één van de onderwerpen van gesprek zijn geweest tijdens een bijeenkomst van de Europese lidstaten afgelopen donderdag. Er ligt een wetsvoorstel op tafel om de regels voor datacenters te versoepelen. Vanuit de Europese Unie is dit nog niet openbaar gemaakt, maar Financial Times kon een draft bekijken.
Dat dit thema ter sprake komt terwijl Europa kreunt onder hitterecords, is illustratief voor de spreidstand waarin de Europese Unie zich bevindt. Europa wil graag prominenter op het globale AI-toneel verschijnen en daarvoor zijn datacenters nodig. Maar de grote technologiespelers kunnen niet langer meer verdoezelen dat AI hun stroomfactuur de hoogte in doet schieten.
Goedkopere compensaties
Het wetsvoorstel wil het voor uitbaters van datacenters goedkoper maken om hun uitstoot te compenseren. Dergelijke ‘koolstofcredits’ zijn niet nieuw en worden verdiend door elders in groene energieprojecten te investeren. De Europese Unie overweegt te versoepelen voor datacenters om de kosten te verlagen. Nucleaire energie zou nu ook als een geldige compensatie worden gezien.
Een eerder voorstel gepubliceerd door de Commissie in maart wordt daarmee al meteen teruggedraaid. Het wetsontwerp omvatte een ratingsysteem om datacenters op basis van kleurcodes te beoordelen op duurzaamheid. Grote techbedrijven zoals Microsoft en AWS, die volop investeren in datacenters in Europa, voerden actief lobbywerk, gesteund door de Europese sectorvereniging EUDCA. De open deur naar nucleaire energie moet dan weer lidstaten die daarop willen inzetten, zoals Frankrijk, geruststellen. Dat lijkt zijn vruchten af te werpen.
Het voorstel dat Financial Times kon inzien, is verre van finaal. Energie-experten zouden ook mee betrokken worden om het uit te werken. Klimaatcompensaties hebben voor- en tegenstanders. Waar het een middel kan zijn voor bedrijven om duurzame en maatschappelijke projecten te ondersteunen, zien tegenstanders het eerder als een middel voor bedrijven om hun geweten te zuiveren, in plaats van effectief hun uitstoot aan te pakken.
Conflicterende belangen
Het is maar de vraag hoe hoog klimaat nu nog op de Europese agenda staat. Geopolitiek en technologische (on)afhankelijkheid hebben een hoger gevoel van urgentie gekregen. De Europese Unie zit wat dat betreft in een netelige kwestie. Dit werd door het (tijdelijke) exportverbod dat Anthropic opgelegd kreeg pijnlijk duidelijk: als de VS over de toegang tot technologie gaat beslissen, dreigt Europa met lege handen achter te blijven.
De regering van Trump mag gelukkig dan snel van gedachten veranderd zijn, maar de Europese Unie zoekt naar onafhankelijkheid en relevantie op het globale AI-toneel. Daarvoor zijn datacenters en de technologische innovatie die ze ondersteunen nodig. Regelgeving die de Europese Unie lang als zijn stokpaardje beschouwt, is zo plots een last aan het worden. Ook het klimaat moet dan even wijken.
Tegelijkertijd zijn de gevolgen van de klimaatverandering niet langer meer te negeren in Europa. De voorbije weken kreunde Europa onder een hittegolf die bijna het hele continent trof en warmterecords deed sneuvelen. Het zuiden van Europa staat letterlijk in lichterlaaie. Dat er dan de kaart wordt getrokken voor datacenters die veel energie en water vergen, kan bij de publieke opinie moeilijk liggen.
Stroomverbruik piekt
Recente cijfers van cloudreuzen Amazon en Google brengen het energieverbruik door datacenters in kaart. Google rapporteert een stijging van 37 procent in het energieverbruik voor het jaar 2025: de sterkste stijging in één kalenderjaar. Sinds 2019 is het stroomverbruik meer dan verdrievoudigt. Het duurzaamheidsrapport van Amazon toont 34 procent meer uitstoot door aangekochte energie.
Niet alle cijfers zijn slecht: Google wist zijn operationele uitstoot te beperken door meer groene energie aan te kopen. Toch lijkt het voor cloudreuzen alsmaar moeilijker om duurzaamheidsdoelstellingen te verzoenen met de investeringen in AI, die oplopen tot in de honderden miljarden dollars en er niet op vertragen.
Experten uit de sector vinden dat je die cijfers in perspectief moet plaatsen. Datacenteroperatoren willen af van hun slechte reputatie ‘energievreters’ te zijn, zoals tijdens een rondetafelgesprek georganiseerd door ITdaily eerder dit jaar uitgebreid aan bod kwam. De experten stipten aan dat datacenters veel investeren in groene energie en voor zware workloads een veel duurzamer alternatief bieden dan wanneer ieder bedrijf zijn kelder vol servers zou proppen.
Creatieve oplossingen
Je kan de sector in ieder geval niet verwijten naar oplossingen te zoeken. Er is een quasi volledig nieuwe markt aan het ontstaan voor batterijtechnologie op maat van datacenters, bericht Financial Times. Die moeten stroompieken veroorzaakt door AI-training en -inferentie beter opvangen dan traditionele computinginfrastructuur. Op die piekmomenten kunnen AI-workloads tientallen megawatts in minder dan een seconde opwekken.
Stroomnetten die op hun capaciteit beginnen botsen, is een ander probleem waar datacenters wereldwijd stilaan beginnen voelen. In Vlaanderen hoeven datacenters niet op cadeaus te rekenen. Een decreetvoorstel zou datacenters zelfs achteraan de rij zetten voor aansluiting op het net, om de stroomvoorziening voor gezinnen niet in het gedrang te brengen.
De sector kan dat voorstel niet bepaald smaken. Friso Haringsma, CEO van Datacenter United, uitte zijn onvrede in een LinkedIn-post. “We willen in Europa koploper worden in AI, cloud, digitalisering en digitale soevereiniteit. We verwachten dat bedrijven, overheden, ziekenhuizen, banken, telecomoperatoren en zelfs nutsbedrijven verder digitaliseren. Maar de infrastructuur waarop al die diensten draaien, plaatsen we achteraan de rij.”
Zo is het voor overheden wikken en wegen. Investeringen in datacenters zullen nodig zijn voor om digitalisering in Europa te ondersteunen. Tegelijkertijd liggen de klimaatnoden hoger dan ooit. Het is aan de datacentersector om aan te tonen dat een keuze voor technologische onafhankelijkheid ook een keuze voor klimaat kan zijn.
We willen koploper worden in AI, maar de infrastructuur plaatsen we achteraan in de rij.
Friso Haringsma, CEO Datacenter United (via LinkedIn)