Vorig jaar lanceerde Gaia-X een tweede seizoen voor zichzelf, vandaag ligt de focus op het krijgen van meer kijkers. Eenvoud is daarbij van groot belang: de focus verschuift van een technisch verhaal naar één waar techniek minder zichtbaar moet worden.
Gaia-X lanceerde vorig jaar zijn tweede seizoen op de jaarlijkse Summit in Porto. Het eerste seizoen liep van de oprichting van de internationale nonprofit Gaia-X in 2021 tot dan. In de glansrijke hallen van het Gartenpalais Liechtenstein moeten we bijgevolg geen seizoen 3 verwachten. Toch krijgen we wat nieuwigheden te zien: niet alleen de focus van het seizoen verandert, ook de hoofdrolspeler wordt vervangen.
CEO Ulrich Ahle vertrekt na drie jaar dienst eind 2026 op pensioen, en wordt opgevolgd door Jérôme Léger. Die verdiende zijn strepen als Head of Architecture & Design Authorities bij de Crédit Agricole Group in Frankrijk.
Aanpassingen aan het script
Naast de imposante verschijning van Ahle ziet Léger er iets meer timide uit op het podium van de conferentie. Enige vorm van schijn kan alleen maar bedriegen: Léger schrikt er niet voor terug om het script voor seizoen 2 in vraag te stellen en meer te richten op wat het publiek wil.
Ahle benoemt aan het einde van zijn teneur de successen. Die zijn niet min. Onder zijn bewind heeft Gaia-X een architectuur uitgewerkt voor soevereine ecosystemen, gebaseerd op een gefedereerde cloud-architectuur. Die architectuur omvat vandaag alle nodige bouwstenen en die worden ook actief gebruikt in een handvol projecten.
Niet eenvoudig genoeg
“Maar is alles al op het niveau van wat de industrie verlangt?”, vraagt hij zich luidop af. “Is er voldoende geautomatiseerd? Kan je tot een data space toetreden met hetzelfde gemak als een bezoek aan een website? Het antwoord is nee.”

Léger maakt het zich met de transitie niet eenvoudig, en kiest meteen voor strakke deadlines. Tegen de Summit in 2027 moet dat antwoord ja zijn. De architectuur ligt er, nu moeten de bouwstenen enterprise-grade worden en vervolgens naar de achtergrond verdwijnen. Eenvoud krijgt prioriteit. “Het moet eenvoudiger worden om kmo’s te onboarden.”
“Het fundamentele technische probleem voor het soeverein delen van data is opgelost”, voegt CTO Christophe Strnadl toe. “Ik ben als CTO altijd blij als we over het technische aspect spreken, maar ik zal ook blij zijn als we dat helemaal niet meer doen, en het technische luik als vanzelfsprekend op de achtergrond draait.”
Geen Gaia-X zonder data spaces
Het hele concept van Gaia-X staat of valt met de deelnemers. Zelfs grote lopende projecten, zoals Data4Nuclear van het Franse EDF en de data space van Airbus. In deze twee gevallen wordt de kar getrokken door een grote speler. Die wil zijn toeleveranciers verzamelen in een data space, waar iedereen soeverein, gecontroleerd en in vertrouwen data kan delen zonder dat die gegevens in een algemeen datalake gedumpt worden. Dat is het hele opzet van Gaia-X: deel, maar blijf eigenaar.
Het hele netwerk van toeleveranciers bestaat echter uit grote en vooral kleine spelers. Véronique Lacour, Group Senior Executive Vice-President, Transformation and Operational Effectiveness, EDF, concretiseert het probleem. “Wij willen zes nieuwe kernreactoren bouwen op 70 maanden tijd. Via Data4Nuclear willen we data veilig tussen alle deelnemers delen. Van de 2.000 bedrijven in de nucleaire sector in de EU zijn er echter 1.600 kmo’s.”
Aandacht voor de kmo
Wanneer zo’n kmo een dataspecialist moet inhuren om deel te nemen aan een data space, dan zal die er niet om staan springen, en blijft het hele dataproject op de startlijn sputteren. Een drietal klikken moet volstaan voor een kleinere onderneming om deel te nemen aan een dataspace, maar dat is vandaag nog niet het geval.
“We hebben de technologie, we hebben de mensen en we hebben de capaciteiten”, benadrukt Catherine Jestin, Voorzitter van de raad van bestuur van Gaia-X en tevens Executive Vice President Digital bij Airbus. “Nu is het tijd om uit te voeren.”
We hebben de technologie, we hebben de mensen en we hebben de capaciteiten.
Catherine Jestin, Voorzitter van de raad van bestuur Gaia-X
Dat klinkt goed, maar toch ook een beetje als een heruitzending van een eerdere Gaia-X-episode. Vorig jaar was de kernboodschap dat de technologie er stond, en het tijd was om op te schalen. Vandaag lijkt dat nog niet helemaal gelukt.
Concrete doelstellingen.
Enter Léger, legt zich een roadmap met enkele strakke deadlines op. “Spring, Summer, Summit”, één jaar, drie mijlpalen. Tegen volgend jaar moet Gaia-X niet alleen klaar zijn voor kmo’s, maar ook voor AI.

Léger noemt zijn plan 48N, naar de 48 graden noorderbreedte van Wenen en de 48 weken die Gaia-X zichzelf geeft tot de volgende Summit. Gaia-X moet daarvoor van brede ambities naar focus, van papers naar producten en van werkgroepen naar een community die meebouwt.
3 beloftes en een vraag
Léger herhaalt wat hij van leden en adviesraden te horen kreeg: wat Gaia-X vandaag aanbiedt, is nog geen product en blijft te ingewikkeld om te implementeren, te gebruiken en er iets aan te verdienen. “De industrie heeft een oplossing nodig, en die zal ze krijgen.” Hij splitst zijn plan op in drie beloftes: Connect, Rely, Prove. Daarbij komt één vraag: Engage.
De eerste belofte, Connect, is een nieuwe open source-connector op basis van de Gaia-X-principes. Die moet samenwerken met de connectoren die data spaces vandaag al gebruiken, en nieuwe deelnemers snel laten instappen dankzij een automatische controle op Gaia-X-compliance. Leden krijgen in april vroege toegang, in juni volgt een eerste release en tegen de Summit van november 2027 moet de connector in live data spaces draaien.
Léger vergelijkt het met de stap van HTTP naar HTTPS: Gaia-X wil een hyper trust transfer protocol bouwen dat data veilig en soeverein uitwisselt. Volgens Strnadl moet toegang tot data spaces als dienst, met een connector die een kmo bij een serviceprovider naar keuze laat hosten, in het eerste kwartaal operationeel zijn. Het onboarden voor het vertrouwensluik duurt dan vijf minuten, als je alle informatie bij de hand hebt.

De tweede belofte, Rely, draait om de compliance- en vertrouwensdiensten van Gaia-X. Die moeten professioneel draaien, met gegarandeerde beschikbaarheid, een supportdesk en onderhouden open source-code. Daar vragen grote ondernemingen naar, aldus Ahle en Léger. Het serviceniveau en de open source-strategie moeten in april vastliggen. Tegen de algemene vergadering in juni is de supportdesk live, en op de Summit draaien Europese providers de compliancediensten op productieniveau.
Vertrouwen voor AI-agenten
Met Prove wil Gaia-X aantonen dat AI-agenten van verschillende bedrijven data kunnen uitwisselen met geverifieerde credentials. De demonstrator moet in april klaarstaan. Op de Summit van 2027 moeten AI-agenten live op het podium data uitwisselen.
Het moeilijkste deel zit volgens Léger in de contracten. Een agent moet eerst geïdentificeerd en gecertificeerd worden. Neemt die agent een beslissing waarover een geschil ontstaat, dan moet duidelijk zijn op basis van welk contract hij dat deed. Zonder die contractlaag zullen bedrijven volgens hem geen gevoelige gegevens via agenten delen.
Een vierde spoor, Engage, moet de ecosystemen tegen de zomer hun deelnemers als lid naar de Gaia-X-organisatie laten brengen. Daarvoor kijkt Gaia-X naar de deelnemers zelf.
Op zoek naar cijfers
Dat zijn concrete doelen waaraan Gaia-X zich wil houden, en waarmee we de organisatie binnen een jaar kunnen confronteren. Het is alleen een beetje jammer dat we tegenover vorig jaar zo weinig zichtbare vooruitgang kunnen zien. Die is er wel, maar vooral achter de schermen. En duidelijke cijfers om de groei van Gaia-X-adoptie te illustreren, ontbreken.
Léger geeft toe dat Gaia-X vandaag geen overzicht heeft van zijn eigen impact. Er bestaat geen kaart die per data space toont of die steunt op de principes, de architectuur of de componenten van Gaia-X, hoeveel deelnemers er zijn en hoe volwassen het project is. Die kaart wil hij laten maken. Data spaces die zeggen dat ze op Gaia-X draaien, krijgen de vraag hoeveel deelnemers ze tellen, en hoeveel daarvan grote bedrijven, kmo’s of non-profitorganisaties zijn.
Met die cijfers wil Léger meten of de adoptie stijgt of daalt. Dat er soms data spaces zullen verdwijnen, sluit hij niet uit. Een data space zonder businessmodel komt volgens hem niet van de grond en verdwijnt dan van de kaart, ook als het niet aan de architectuur of de bouwstenen van Gaia-X ligt. Daarnaast moeten indicatoren uit de eigen compliancediensten aangeven waar de oplossingen beter kunnen.
Van cultklassieker naar hype
Tegen 2027 moet Gaia-X breed beschikbaar zijn. Het seizoen verhuist bij wijze van spreken van HBO Max naar Netflix, waar het toegankelijker moet zijn voor een groot publiek. Vanaf dan kan er volgens de nieuwe CEO een netwerkeffect ontstaan.
“Hoe meer deelnemers er zijn en hoe beter de regels voor het delen van data en het creëren van waarde vastliggen, hoe meer deelnemers er zullen bijkomen”, zegt Léger. “De eersten komen voor de functionaliteit. De anderen sluiten aan omdat ze niet aan de kant willen blijven staan.” De sleutel tot dat alles: een kmo die zonder gedoe in het bad kan springen.
