Europees onderzoek toont dat bijna een kwart van de cloudcapaciteit onbenut blijft, wat jaarlijks miljoenen euro’s verspilling betekent. Dit vertraagt de uitrol van AI en bemoeilijkt de balans tussen datasoevereiniteit, veerkracht en economische efficiëntie.
Europese organisaties investeren fors in cloudservices, met bijna de helft die jaarlijks tot vijf miljoen euro uitgeeft. Toch blijkt uit onderzoek van Insight Enterprises dat gemiddeld 24 procent van die capaciteit ongebruikt blijft. De gevolgen reiken verder dan enkel financiële verliezen: investeringen in AI-platformen en digitale soevereiniteit komen hierdoor onder druk te staan.
Met de toenemende druk om te innoveren binnen het AI-tijdperk, wordt het optimaliseren van cloudgebruik steeds belangrijker. Organisaties worstelen met het vinden van de juiste balans tussen kostenefficiëntie, operationele veerkracht en datasoevereiniteit, het wat Insight Enterprises het Digitale Soevereiniteit-trilemma noemt.
Overcapaciteit
Volgens het rapport geeft een gemiddelde organisatie in EMEA jaarlijks 3,75 miljoen euro uit aan cloud, waarvan bijna 901.000 euro verloren gaat aan verspilling. Die verloren euro’s zouden kunnen bijdragen aan de uitbouw van veerkrachtige infrastructuur of AI-initiatieven.
De verspilling komt vooral voort uit overcapaciteit: 47 procent van de organisaties bouwt systemen met meer resources dan nodig, vanuit de gedachte dat beschikbaarheid altijd gegarandeerd moet zijn. Daarnaast kampen bedrijven met beperkt inzicht in hun cloudgebruik en blijven inactieve resources vaak onopgemerkt.
Digitale Soevereiniteit-trilemma
Het rapport wijst op drie tegengestelde prioriteiten waarmee organisaties worden geconfronteerd. Het bedrijf omschrijft dit als het Digitale Soevereiniteit-trilemma: datasoevereiniteit, economische efficiëntie en operationele veerkracht.
Digitale soevereiniteit wordt steeds meer een doorslaggevende factor bij strategische beslissingen. Zo noemt 67 procent van de organisaties het een kritieke overweging, oplopend tot 82 procent binnen drie jaar. Vooral de publieke sector loopt voorop, met 73 procent die soevereiniteit hoog op de agenda zet. Operationele autonomie, zoals controle over encryptiesleutels en het voorkomen van buitenlandse toegang, geldt voor 39 procent als strategische uitdaging.
De vraag is of organisaties ook bereid zijn om te betalen voor soevereiniteit. Daar knelt het schoentje volgens Kenneth Deviaene, Solution Sales Representative bij Combell, tijdens een rondetafelgesprek georganiseerd door ITdaily. “Het verhaal is bijna hetzelfde als bij duurzaamheid. Iedereen praat erover, maar niemand wil er vrijwillig voor betalen. Wanneer het niet verplicht is, wil niemand er budget voor vrijmaken”, aldus Deviaene.
Regelgeving
Die verplichtingen loeren echter wel om de hoek. Zo vormt de regelgevingscomplexiteit voor 55 procent van de organisaties de grootste strategische drempel, met specifieke focus op compliance met DORA, NIS2 en de EU AI Act. Daarnaast zit er een nieuwe wetgeving in de pijplijn, de Cloud and AI Development Act (CADA) die momenteel door de Europese Commissie wordt uitgewerkt.
Belgische organisaties zoekende
In België groeit het belang van digitale soevereiniteit gestaag. Vandaag vindt 63 procent van de organisaties dit “zeer” of “eerder” belangrijk. Dat aandeel stijgt naar 68 procent binnen twee jaar en verder tot 72 procent op de langere termijn. Deze geleidelijke stijging wijst erop dat Belgische bedrijven nog zoekende zijn naar het juiste evenwicht tussen soevereiniteitsvereisten, kostenefficiëntie en operationele flexibiliteit.
Tegelijk worden cloudomgevingen verder uitgebreid en worden beslissingen over infrastructuur kritischer bekeken. Belgische bedrijven blijken koploper te zijn als het gaat om cloud-adoptie, volgens een onderzoek van Wolters Kluwer. 80 procent van de Belgische kmo’s werkt in de cloud en 34 procent vertrouwt zelfs exclusief op de cloud voor zijn digitale tools. Een hybride aanpak van zowel lokale on-premises systemen als cloudinfrastructuur (46%), geniet daarbij de voorkeur.
Europese en Belgische organisaties staan voor een complexe evenwichtsoefening. De cloudverspilling van gemiddeld 24 procent toont aan dat efficiëntie nog lang geen evidentie is, terwijl de druk om te investeren in AI en digitale soevereiniteit alleen maar toeneemt. De vraag is niet langer óf ze het ‘Digitale Soevereiniteit-trilemma’ moeten aanpakken, maar hoe snel.