Samsung 990 SSD review: zuinige middenklasser voor dure tijden

Met de 990 lanceert Samsung een nieuwe consumenten-SSD zonder Pro- of EVO-achtervoegsel. De schijf mikt op alledaags gebruik, gaming en contentcreatie, maar verschijnt midden in een wereldwijde opslagcrisis. Is de Samsung 990 SSD een verstandige aankoop, of vooral een teken des tijds?

Samsung heeft er sinds half juli een SSD bij: de 990, verkrijgbaar in 1 TB en 2 TB. Bij Belgische webshops betaal je op moment van schrijven ongeveer 200 tot 240 euro voor de 1TB-versie en zo’n 499 euro voor 2 TB, telkens incl. btw. Dat zijn bedragen waarvoor je begin dit jaar nog vlot een sneller vlaggenschip in huis haalde. Dank u AI-bedrijven en de huidige rampocalypse. Samsung positioneert de 990 als een gebalanceerde schijf voor dagelijks pc-gebruik, gaming en creatief werk, en legt in zijn communicatie vooral de nadruk op energiezuinigheid.

Het gamma wordt er intussen niet overzichtelijker op. Naast de 990 Pro (2022), 990 EVO (2024), 990 EVO Plus (eind 2024) en de Gen5-topper 9100 Pro die we vorig jaar testten, staat er nu dus een schijf in de rekken die gewoon 990 heet. Wie niet dagelijks met opslag bezig is, ziet door de bomen het bos niet meer. Op papier nestelt de nieuwkomer zich tussen de EVO Plus en de Pro, al klopt dat zoals verderop blijkt niet op elke spec-lijn.

Specificaties: bekende vormfactor, nieuwe zuinigheid

De 990 is een klassieke M.2 2280-schijf, enkelzijdig bestukt en zonder heatsink-optie. De interface is PCIe 4.0 x4 met NVMe 2.0. De hybride Gen5-aansluiting van de EVO-modellen is hier niet van toepassing. Samsung belooft sequentiële leessnelheden tot 7.250 MB/s (2 TB) of 7.150 MB/s (1 TB) en schrijfsnelheden tot 6.450 MB/s. De willekeurige prestaties klokken af op maximaal 850.000 IOPS lezen en 1.200.000 IOPS schrijven voor het 2TB-model. Een eigen DRAM-cache ontbreekt: de schijf leunt via Host Memory Buffer op het werkgeheugen van je systeem.

Het sterkste verkoopargument is zuinigheid. Samsung claimt 38 procent betere prestaties per watt dan de 990 Pro, met een gemiddeld verbruik van 4,3 watt bij lezen, 3,8 watt bij schrijven en amper 55 milliwatt in rust. Voor laptopgebruikers is dat relevant: de schijf wordt nauwelijks warm en vraagt geen extra koeling, iets wat je van Gen5-schijven zoals de 9100 Pro niet kunt zeggen.

Waar Samsung liever over zwijgt

Opvallend: het officiële datablad vermeldt enkel ‘Samsung V-NAND’, zonder te specificeren welk type geheugen erin zit. Internationale media die de schijf ontleedden, identificeren QLC-geheugen in combinatie met een aangepaste versie van Samsungs eigen Piccolo-controller. QLC stapelt vier bits per cel, wat de productiekost per gigabyte drukt, maar ten koste gaat van schrijfprestaties onder langdurige belasting en van de levensduur.

De specificaties bevestigen dat verhaal. De 990 is goed voor 400 TBW per terabyte, waar de EVO Plus en de Pro 600 TBW halen, en de garantie zakt van vijf naar drie jaar. Dat zijn geen dramatische cijfers voor doorsnee gebruik, maar het contrast met de rest van het gamma is duidelijk.

Prestaties: snel, tot de cache vol is

Bij korte werklasten maakt de Samsung 990 SSD zijn beloftes waar. In synthetische tests haalt de schijf vlot de opgegeven pieksnelheden. Bij dagelijkse taken zoals opstarten, games laden of fotobibliotheken openen merk je in de praktijk geen verschil met fors duurdere schijven. Daarvoor is de combinatie van PCIe 4.0 en een slimme SLC-cache ruim voldoende.

Het beeld kantelt zodra je langdurig schrijft. In duurtests zakt de schrijfsnelheid na enkele tientallen gigabytes onafgebroken kopiëren fors terug, tot niveaus die je eerder van een SATA-schijf verwacht. Dat is het bekende zwakke punt van DRAM-loze QLC-schijven: eens de cache vol raakt, moet het trage onderliggende geheugen het zelf oplossen.

Ook gelijktijdig lezen en schrijven, bijvoorbeeld bij het kopiëren van mappen binnen dezelfde schijf, komt als pijnpunt naar voren. Wie regelmatig grote videoprojecten wegschrijft of back-ups van honderden gigabytes draait, is beter af bij de 990 Pro of zelfs de EVO Plus.

Encryptie als stille troef

De 990 ondersteunt hardwarematige AES 256-bit encryptie, inclusief TCG Opal 2.0 en IEEE1667 voor eDrive-integratie met Windows BitLocker. In onze review van de 9100 Pro noemden we het ontbreken van precies die functies een gemiste kans voor zakelijke gebruikers.

Dat uitgerekend het goedkoopste nieuwe model ze wél aan boord heeft, is opmerkelijk en maakt de 990 interessant voor zakelijke laptops waar compliance meespeelt. De vertrouwde Magician-software voor firmware-updates, gezondheidsmonitoring en migratie is uiteraard opnieuw van de partij.

Prijszetting: de olifant in de kamer

Over naar het echte probleem. AI-datacenters kopen momenteel de wereldwijde NAND-productie leeg, en dat voel je in de winkel. De 990 Pro met 2 TB lanceerde eind 2022 aan zo'n 290 dollar en staat vandaag officieel aan 640 dollar in de prijslijst. De nieuwe 990 lanceert in de VS aan 269,99 dollar (1 TB) en 529,99 dollar (2 TB): meer dan de launchprijs van het vroegere vlaggenschip, voor een schijf die op elke spec-lijn lager scoort.

Dat maakt kopen vandaag vooral een kwestie van goed vergelijken. Zolang winkels nog oudere voorraad hebben, duikt de snellere 990 Pro of EVO Plus geregeld onder de prijs van de nieuwe 990. Die situatie kan per week veranderen, maar het advies blijft overeind: check eerst wat het betere model kost voor je de SSD in je winkelmandje legt.

Conclusie

De Samsung 990 SSD heeft zijn troeven. Voor alledaags gebruik presteert hij vlot, hij is uitzonderlijk zuinig en de hardware-encryptie is een troef die duurdere Samsung-schijven laten liggen. Alleen klopt de rekening niet: dit is instaptechnologie met een verkort garantietermijn en een lagere levensduur, verkocht aan een prijs die in een normale markt bij een vlaggenschip zou horen.

Daar kan Samsung maar deels iets aan doen. De hele sector kampt met dezelfde opslagcrisis, maar als koper hoef je daar niet klakkeloos in mee te gaan. Wie kan wachten, wacht. Wie vandaag moet kopen, vergelijkt eerst met de straatprijs van de 990 Pro.