Wanneer we vandaag over cyberbeveiliging spreken, denken veel organisaties nog altijd in termen van een netwerkperimeter. Wat bevindt zich binnen onze organisatie? Welke systemen staan achter de firewall? En hoe houden we aanvallers buiten?
Voor operationele technologie (OT) werkt dat denkkader steeds minder goed. De omgevingen waarin fysieke processen worden aangestuurd, veranderen razendsnel. Sensoren sturen data naar cloudplatformen, leveranciers ondersteunen systemen op afstand, operationele data worden gedeeld tussen locaties en steeds meer organisaties brengen IT- en OT-processen dichter bij elkaar. Dat levert belangrijke voordelen op, maar verandert ook fundamenteel waar het cyberrisico zich bevindt.
Kritieke infrastructuur is steeds meer verbonden
OT werd jarenlang beschouwd als een relatief afgeschermde omgeving. Vandaag zien we dat vrijwel geen enkele organisatie nog volledig geïsoleerd werkt. Organisaties investeren in digitalisering, automatisering en datagedreven besluitvorming. Dat vraagt connectiviteit. Het gevolg is dat een OT-omgeving niet langer uitsluitend bestaat uit industriële controlesystemen. Rond de OT-omgeving ontstaat een steeds groter ecosysteem van cloudtoepassingen, IIoT-apparatuur, externe onderhoudspartijen, leveranciers en gebruikers met externe toegang.
Iedere nieuwe verbinding creëert waarde, maar ook afhankelijkheden. Daardoor verschuift de uitdaging van “hoe houden we aanvallers buiten?” naar “hoe behouden we controle over alles wat met onze operationele omgeving verbonden is?”
Zichtbaarheid als eerste uitdaging
Beveiliging wordt door organisaties vaak nog bekeken vanuit technologie. Er wordt gesproken over firewalls, detectieplatformen of AI. Die oplossingen zijn belangrijk, maar ze lossen één fundamenteel probleem niet vanzelf op: organisaties kunnen alleen risico’s beheren als ze weten welke systemen aanwezig zijn, hoe die met elkaar communiceren en wie er toegang toe heeft.
Dat klinkt vanzelfsprekend, maar in de praktijk bestaan OT-omgevingen vaak uit systemen die over vele jaren zijn opgebouwd. Nieuwe installaties draaien naast oudere apparatuur, externe leveranciers beheren een deel van de omgeving en sommige verbindingen zijn in de loop der jaren ontstaan zonder dat iemand nog precies weet waarom. Wie geen volledig overzicht heeft van assets, verbindingen en afhankelijkheden, kan moeilijk beoordelen waar de grootste risico’s zich bevinden.
Digitale en operationele weerbaarheid
Weerbaarheid stopt echter niet bij het zichtbaar maken van systemen en risico’s. Organisaties zijn zich steeds vaker bewust van de beperkingen van een louter preventieve aanpak van cybersecurity. Het operationeel houden van systemen bij een incident vergt een bredere aanpak.
In het geval van een cyberattack is het belangrijk om snel te kunnen reageren. Daarvoor zijn ten eerste processen en tools nodig die OT-specifieke dreigingen in een vroeg stadium kunnen detecteren. Vervolgens wil je geïnfecteerde systemen kunnen isoleren om de verspreiding tegen te gaan. Dat vergt een gesegmenteerde architectuur. En tenslotte moeten systemen naar hun originele staat kunnen hersteld worden. Cybersecurity platformen die verschillende van deze functies kunnen combineren en automatiseren, bieden hierbij een duidelijk operationeel voordeel.
Cybersecurity stopt niet aan de organisatiegrens
Een derde evolutie is dat organisaties steeds afhankelijker worden van externe partijen. Machinebouwers voeren onderhoud op afstand uit. Integratoren beheren onderdelen van industriële installaties. Softwareleveranciers leveren updates via cloudplatformen. Dat zijn logische ontwikkelingen, maar ze maken de digitale perimeter ook groter.
Cybersecurity beperkt zich daardoor niet langer tot de eigen infrastructuur. Ook de manier waarop leveranciers toegang krijgen, hoe lang die toegang actief blijft en welke systemen bereikbaar zijn, maakt deel uit van het risicobeheer.
Voor veel organisaties ligt daar vandaag nog een belangrijke uitdaging. Niet omdat leveranciers een probleem vormen, maar omdat iedere extra verbinding een bewuste afweging vraagt tussen operationele efficiëntie en cyberweerbaarheid.
Weerbaarheid vraagt samenwerking
Ook organisatorisch verandert er veel. Waar OT vroeger vooral een verantwoordelijkheid was van operationele teams, zien we vandaag dat cybersecurity, IT en business steeds nauwer samenwerken. Dat is een logische evolutie. Een cyberincident in een OT-omgeving raakt immers veel meer dan technologie alleen. Het kan ook gevolgen hebben voor veiligheid, dienstverlening, productieprocessen en reputatie.
Dat betekent niet dat IT en OT volledig naar elkaar moeten toegroeien. Beide omgevingen blijven andere prioriteiten hebben. Beschikbaarheid en veiligheid blijven in OT vaak zwaarder doorwegen dan vertrouwelijkheid van gegevens. Maar juist daarom is samenwerking essentieel: ieder team brengt een ander perspectief op hetzelfde risico.
De perimeter blijft veranderen
Veel organisaties beschouwen cybersecurity nog als een project met een duidelijk eindpunt. Nieuwe technologie wordt geïmplementeerd, een audit wordt afgerond en de beveiliging lijkt op orde. De realiteit is echter dynamischer. Nieuwe leveranciers worden aangesloten, operationele systemen worden gemoderniseerd, cloudtoepassingen doen hun intrede en processen veranderen voortdurend. Daarmee verandert ook het aanvalsoppervlak.
De vraag is niet alleen waar de perimeter ligt, maar vooral hoeveel zicht organisaties hebben op alle verbindingen die er vandaag deel van uitmaken. Wie daarin slaagt, vergroot niet alleen zijn cyberweerbaarheid, maar legt ook een stevigere basis voor de betrouwbaarheid en continuïteit van kritieke processen in een wereld waarin de digitale perimeter voortdurend in beweging is.
Dit is een ingezonden bijdrage van Steven De Mot, BDM OT Security BeLux bij Fortinet. Klik hier voor meer informatie over de oplossingen van het bedrijf.