Windows Taakbeheer toont voortaan het NPU- en AI-gerelateerd GPU-gebruik van processen. Dat kan handig zijn voor ontwikkelaars, maar maakt een ooit lichte toepassing opnieuw complexer.
Microsoft breidt Taakbeheer opnieuw uit. De kleine toepassing krijgt nieuwe kolommen die tonen hoeveel de NPU en de neurale GPU-engine van een toestel worden belast door AI-toepassingen. Daarmee krijgen IT-professionals, ontwikkelaars en gewone gebruikers voor het eerst rechtstreeks inzicht in of AI-workloads effectief op gespecialiseerde hardware draaien.
Handig voor ontwikkelaars
Tot voor kort toonde het tabblad Processen in Taakbeheer geen apart procesgebruik voor de neural processing unit (NPU) of de neurale rekenkern van de GPU. Op nieuwere toestellen verschijnen die data nu wel, naast de vertrouwde CPU- en GPU-metingen. Ook het tabblad Prestaties krijgt een update met een algemeen overzicht van de bezetting.
Microsoft rechtvaardigt de update door te stellen dat die relevant is voor meerdere doelgroepen. IT-professionals kunnen bijvoorbeeld sneller problemen met AI-toepassingen opsporen en rapporteren aan de hand van concrete prestatiedata.
Ontwikkelaars krijgen dan weer een manier om na te gaan of hun AI-modellen effectief op de bedoelde NPU of neurale GPU-engine terechtkomen, in plaats van terug te vallen op de CPU of de standaard GPU-rendering.
Fallback in beeld
Een relevant scenario is bijvoorbeeld de detectie van een fallback. Wanneer een applicatie een niet-ondersteund datatype gebruikt of een stuurprogramma niet overeenkomt, kan een raamwerk zoals ONNX Runtime of Windows DirectML stilzwijgend terugvallen op een zwaardere rekenpijplijn om een crash te vermijden. Nieuwe kolommen zoals NPU, NPU engine, GPU en GPU engine maken die overschakeling nu snel zichtbaar.
Ook geheugengebruik krijgt meer detail, via de kolommen voor toegewezen en gedeeld NPU-geheugen. Zo kan je via Taakbeheer zien of een workload binnen zijn eigen geheugenruimte blijft, of dat allocaties overlopen naar gedeeld geheugen, wat de prestaties kan drukken.
Cheerleader voor NPU
Ook voor gewone gebruikers claimt Microsoft dat de update een meerwaarde biedt. Die zou dan vooral liggen bij batterijbeheer. Geoptimaliseerde workloads die via de NPU of de neurale GPU-engine lopen, verbruiken immers veel minder energie dan wanneer ze taken op de CPU of de klassieke GPU-pijplijn draaien.
Als gebruiker kan je daar echter niets aan doen, wat de relevantie in de praktijk beperkt maakt. Zichtbaarheid is zeker een goede zaak, ook voor power users die misschien enkel een probleem kunnen diagnosticeren op deze manier, zonder het echt op te lossen.
Toch heeft de manier waarop Microsoft de update in de verf zet ook wat weg van een charmeoffensief in naam van de NPU. Microsoft worstelt er net als pc-bouwers mee om de lokale NPU als relevant af te schilderen. De voorbarig in het leven geroepen categorie van de AI-pc, blijkt in de praktijk immers niet echt te verschillen van de gewone computer. Het lijkt erop dat Microsoft met deze update toch vooral wil doen uitschijnen dat de NPU wel degelijk relevant is.
Relevant voor de toekomst
Microsoft ziet de bijkomende zichtbaarheid als een fundament voor toekomstige hardware-innovatie binnen het ecosysteem. Naarmate AI-workloads een groter deel van dagelijkse toepassingen uitmaken, moet Taakbeheer gebruikers helpen om beter geïnformeerde keuzes te maken over prestaties en energieverbruik, zonder dat daarvoor externe tools nodig zijn, zo redeneert Redmond.
Het lijkt er in ieder geval op dat AI-workloads enkel relevanter zullen worden. Krachtigere pc’s, gecombineerd met kleinere en efficiëntere modellen, zullen steeds meer processen en functies aandrijven. In dat opzicht is het relevant om de NPU als afzonderlijke component te behandelen.
NPU wel, media niet
Daar staat tegenover dat de multimedia-engine van processoren nooit een dergelijke behandeling heeft gekregen, ook al zijn er veel overeenkomsten. De media engine is immers net als de ingebouwde NPU een afzonderlijke component op een processor.
Media worden gecodeerd met codecs, die efficiënt door die media-engine worden gelezen. Kan de engine daar niet mee om, dan gebeurt er fallback naar de CPU. Je kan hier perfect een parallel trekken met de verschillende types van AI-workloads.
Zo kan een lichte computer met de juiste media-engine een 4K HEVC of AV1-bestand moeiteloos afspelen, terwijl een oud systeem de CPU daarvoor op volle toeren moet laten draaien. Of een codec ondersteund wordt door de engine, dan wel via de CPU wordt verwerkt na fallback, is heel relevant voor prestaties en batterij, net zoals bij AI-workloads en de NPU.
Toch heeft Microsoft het nooit nodig gevonden om daar zichtbaarheid in te bieden via Taakbeheer. Die ongelijke behandeling past in het klimaat dat vandaag rond AI heerst. De hypemachine draait op volle toeren. Door NPU-gebruik zichtbaar te maken in Taakbeheer, wordt de AI-kant van workloads voor een breder publiek zichtbaar.