SHIELD en KU Leuven brengen het Belgische samenwerkingsmodel voor cybersecurity in ziekenhuizen naar vijf Europese landen. Het project CyberShield4Health heeft een budget van tien miljoen euro, waarvan de Europese Unie de helft betaalt.
Met de ondertekening van de subsidieovereenkomst ligt de financiering van CyberShield4Health vast. Het tweejarige project van de Belgische non-profitorganisatie SHIELD en KU Leuven heeft een totaalbudget van tien miljoen euro. De Europese Unie betaalt de helft via het Digital Europe-programma, met steun van het European Cybersecurity Competence Centre (ECCC). Meer dan drie miljoen euro van die subsidie gaat naar Vlaamse projectpartners.
Het consortium telt 21 partners uit België, Duitsland, Griekenland, Italië en Portugal. Naast ziekenhuizen als het Ziekenhuis Oost-Limburg, AZ Maria Middelares, Vitaz en de Berlijnse Charité doen ook Belgische securitybedrijven mee, onder wie NVISO, Toreon en Spotit. Ze testen het SHIELD-model bij zorgorganisaties in de vijf landen en passen het waar nodig aan.
Gedeelde cybersecurity voor ziekenhuizen
SHIELD werd opgericht op initiatief van UHasselt, het Jessa Ziekenhuis en het Ziekenhuis Oost-Limburg (ZOL). Sinds de operationele start in 2024 groeide de vzw uit Hasselt tot 113 leden. Via de ziekenhuizen onder die leden is ongeveer 80 procent van de erkende Belgische ziekenhuizen vertegenwoordigd. De leden delen kennis en kopen diensten samen aan, zoals firewalls van Spotit en een bug-bounty-platform van Intigriti binnen een raamovereenkomst met de FOD Volksgezondheid.
“Cyberveiligheid is geen doel op zich. Het gaat erom dat zorgverleners hun patiënten ook tijdens een cyberincident kunnen blijven verzorgen. Door expertise en oplossingen te delen, maken we die bescherming sterker én haalbaar voor grote en kleine zorgorganisaties”, zegt dr. Wim Bijnens, CEO van SHIELD.
Volgens een rapport van SHIELD en de FOD Volksgezondheid moeten drie op de vier Belgische ziekenhuizen dringend bijkomende stappen zetten om het vereiste niveau van cybermaturiteit te halen. Vooral kleinere en psychiatrische ziekenhuizen blijven achter, door beperkte middelen en een tekort aan gespecialiseerde profielen.
Het rapport verscheen op 13 januari, de dag waarop AZ Monica in Antwerpen getroffen werd door ransomware. De dag na de aanval kon het ziekenhuis maar 30 procent van de geplande zorg laten doorgaan. De elektronische patiëntendossiers draaiden pas drie weken later opnieuw, en ook de lonen konden niet normaal uitbetaald worden.
Gezamenlijk SOC voor de zorg
KU Leuven brengt met zijn onderzoekscentrum voor Security & Privacy expertise in cybersecurity en betrouwbare software in. Zo komt er volgens beide partners kennis uit het Cybersecurity Onderzoeksprogramma Vlaanderen van de Vlaamse overheid in de zorg terecht.
“Een beveiligingsoplossing bewijst haar waarde pas als ze werkt in de dagelijkse zorgpraktijk. Met onze Europese partners kunnen we nagaan hoe het Belgische model ook elders toepasbaar is, zowel in grote ziekenhuizen als in kleinere zorgorganisaties”, zegt prof. Wouter Joosen, hoofd van DistriNet aan KU Leuven.
Een beveiligingsoplossing bewijst haar waarde pas als ze werkt in de dagelijkse zorgpraktijk.
prof. Wouter Joosen, hoofd van DistriNet aan KU Leuven
De partners voeren beveiligingstesten uit en organiseren opleidingen en cybercrisisoefeningen voor zorgmedewerkers. Daarnaast ontwikkelen en testen ze een gezamenlijk Security Operations Centre (SOC) voor de zorgsector. Dat SOC moet zorgorganisaties helpen om dreigingen sneller op te sporen, informatie over aanvallen veilig te delen en bij incidenten samen te werken, bovenop hun eigen beveiliging.
Kleinere zorgorganisaties krijgen hulp bij de implementatie, bij gedeelde diensten en bij de opleiding van hun medewerkers. Het ECCC verplicht de projecten bovendien om zorginstellingen te ondersteunen bij NIS2, de Europese richtlijn die ziekenhuizen strengere cybersecurityregels oplegt.
CyberShield4Health is een van zeven zorgprojecten die het ECCC begin november bekendmaakte, samen goed voor ongeveer 30 miljoen euro. Het project loopt tot eind mei 2028. De toolkits en methodes uit de pilots moeten daarna volgens het consortium gratis beschikbaar zijn voor elke zorgorganisatie.
