De opkomst van AI roept grote vragen op binnen de technologiesector. Eén daarvan wordt steeds groter: betekent AI het einde van open source?
Of AI een nefaste impact gaat hebben op open source is een terechte zorg. AI-systemen lijken steeds zelfstandiger te worden, ze genereren code zonder menselijke tussenkomst en worden vaak ontwikkeld door grote, gesloten platformen. Maar biedt AI ook geen kansen voor de open source gemeenschap?
Ruggengraat van AI
Een eerste, vaak vergeten realiteit is dat de huidige AI-revolutie is gebouwd op open source. “De huidige AI-revolutie is bijna volledig gebouwd op Linux en open source”, begint Peter Dens, Managing Partner bij Kangaroot. ”Open source vormt de ruggengraat van AI. Zonder deze fundamenten zou de snelle evolutie van AI simpelweg niet mogelijk zijn geweest.”
Die rol stopt niet bij het trainen van modellen. De volgende fase is minstens even belangrijk. “Vandaag zitten we voor veel van onze klanten in de fase die volgt op het trainen van die modellen, namelijk AI productieklaar maken. Bedrijven willen open source modellen kunnen draaien op hun eigen hardware, binnen hun eigen omgeving.”
Democratisering
AI wordt vaak geassocieerd met grote techbedrijven, gesloten modellen en enorme infrastructuur met veel rekenkracht. Toch ziet Dens een andere beweging:
“Die democratisering van AI is een belangrijke evolutie waar we met behulp van open source nog altijd een belangrijke rol in zullen spelen.”
Open source maakt AI toegankelijk. Kleine teams, startups en zelfs individuele ontwikkelaars kunnen bouwen op bestaande modellen en infrastructuur. Dat zorgt voor innovatie die gesloten systemen moeilijk kunnen bieden.
Impact op productiviteit
AI gaat waarschijnlijk de grootste impact hebben op productiviteit. “Ik denk dat open source ontwikkelaars met AI-ondersteuning nog meer werk gaan kunnen verzetten, code reviews kunnen automatiseren en zo hun bereik en impact kunnen uitbreiden,” vindt Dens.
100 procent vertrouwen op AI lijkt me nog niet slim, met de vaak voorkomende hallucinaties.
Luigi Van den Borne, ontwikkelaar bij We Are Knights
Dat wordt bevestigd door Luigi van den Borne, ontwikkelaar bij We Are Knights, die een duidelijke verschuiving ziet. “Je hebt nog steeds de mensen met kennis nodig die alles controleren en reviewen, maar er is een grote tijdswinst door de code zelf te genereren,” stelt hij. AI neemt repetitieve taken over, versnelt development en helpt ontwikkelaars focussen op complexere problemen. In theorie betekent dat meer innovatie.
We moeten nog niet te snel blind vertrouwen. “100 procent vertrouwen op AI lijkt me nog niet slim, met de vaak voorkomende hallucinaties.” AI blijft een hulpmiddel, geen vervanging.
Druk op gemeenschap
AI brengt natuurlijk ook nadelen met zich mee. Op dit moment zet AI niet alleen verschillende jobs onder druk, maar ook de open sourcegemeenschap. CRob, Chief Technology Officer bij OpenSSF, legt de situatie uit. “We zitten nu in de eerste fase van de impact, die je kan vergelijken met de ongemakkelijk datingperiode tijdens een prille relatie, waar er veel druk op de maintainers komt.”
Die druk komt uit verschillende hoeken. “Enerzijds zijn er reguleringen zoals Cyber Resilience Act die de druk opvoeren en maintainers verplichten om kwetsbaarheden aan te pakken. Anderzijds is er het probleem van door AI-gegenereerde code. Van den Borne legt uit: “Mensen gebruiken AI om massaal pull requests in te sturen. Vaak ziet deze code er goed uit, maar bevat het subtiele fouten die uren kosten om te controleren.”
Open source draait eigenlijk op bijdragen van de community, maar die worden nu soms ervaren als een last. Voor individuele maintainers kan dit onhoudbaar worden. Van den Borne geeft het voorbeeld van Juliette Reinders, een developer die al jaren in haar eentje security patches voor PHP onderhoudt: “Het was een fulltime job… en ze zat bijna te smeken om hulp.” Bekende projecten zoals het curl-ecosysteem of kleinere codebasissen hebben hun deuren tijdelijk gesloten voor externe bijdragers of zijn overgeschakeld op een “human-only”-beleid.
Menselijke inmenging blijft nodig
Een ander risico dat AI met zich meebrengt, is het verergeren van fouten in code. Volgens Crob onderhouden organisaties vandaag al massaal eigen varianten van code: “Ongeveer 45 procent van de bedrijven onderhoudt privé forks (lokale afsplitsing van de broncode). Het gemiddelde bedrijf heeft 86 forks en spendeert 5.000 uur per releasecyclus.”
De verwachting dat AI dit probleem zal oplossen, vindt hij naïef: “Als bedrijven denken dat AI die werklast voor hen gaat oplossen, wens ik ze veel succes.”
“Integendeel,” zegt hij, “AI kan het probleem verergeren. Meer gegenereerde code betekent meer varianten, meer afwijkingen en uiteindelijk hogere kosten. Organisaties nemen zo steeds meer afstand van het fundament dat opensource zo waardevol maakt.”
AI draait op open source, en ontwikkelaars hebben AI-tools nodig om te kunnen samenwerken voor de gemeenschap en consumenten.
Christopher ‘CRob’ Robinson, OpenSSF
Kunnen we uiteindelijk stellen dat AI de doodsteek van open source gaat zijn? Neen, maar het dwingt wel om te evolueren. Volgens Dens blijft het een unieke wereld. “Open source blijft een ongelimiteerde speeltuin en voedingsbodem voor innovatie. Als je ziet wat OpenClaw als community op enkele weken bereikt … die kracht krijg je nooit meer weg.” Samenwerking, snelheid en collectieve innovatie blijven de kern.