Volgens een wereldwijd onderzoek worden CIO’s in 2026 niet langer beoordeeld op het experimenteren met AI, maar op het vermogen om AI-resultaten te bewijzen, te monitoren en te verdedigen op schaal.
AI is voor CIO’s geen innovatieproject meer, maar een prestatie-indicator. Dat blijkt uit het rapport “7 Career-Making AI Decisions for CIOs in 2026” van Dataiku, gebaseerd op een bevraging door The Harris Poll bij 600 CIO’s in grote ondernemingen wereldwijd . De studie toont dat 74 procent van de CIO’s spijt heeft van minstens één belangrijke AI-leverancierskeuze in de voorbije 18 maanden. Daarnaast zegt 85 procent dat gebrekkige traceerbaarheid of explainability AI-projecten heeft vertraagd of zelfs tegengehouden in productie.
De druk komt niet alleen van IT-afdelingen zelf. 98 procent van de ondervraagde CIO’s geeft aan dat de druk vanuit de raad van bestuur om meetbare ROI uit AI aan te tonen is toegenomen sinds 2024. Zeven op de tien verwachten bovendien binnen twaalf maanden nieuwe audit- of explainabilityvereisten.
Explainability als knelpunt
Bijna drie op de tien CIO’s zeggen dat ze het afgelopen jaar herhaaldelijk AI-uitkomsten moesten verdedigen die ze niet volledig konden verklaren. In Frankrijk loopt dat cijfer zelfs op tot 39 procent . Explainability blijkt ook een directe impact te hebben op productie: 85 procent van de respondenten meldt dat tekortkomingen in traceerbaarheid AI-implementaties hebben vertraagd of stopgezet.
lees ook
Functies van CIO en CTO groeien naar elkaar toe
Ook AI-agents vormen een aandachtspunt. 87 procent van de CIO’s zegt dat agenten al ingebed zijn in bedrijfskritische processen. Toch kan slechts 25 procent alle agenten in productie volledig in realtime monitoren. Dat creëert volgens het rapport een kloof tussen inzet en controle.
ROI en governance worden doorslaggevend
Naast technische controle groeit de financiële druk. 71 procent van de CIO’s acht het waarschijnlijk dat AI-budgetten worden bevroren of verlaagd als tegen midden 2026 geen meetbare resultaten worden voorgelegd. Bovendien verwacht 85 procent dat hun eigen verloning gekoppeld zal worden aan aantoonbare AI-resultaten.
Regionaal zijn er verschillen. In de VS meldt 29 procent een sterke stijging van de druk rond AI-ROI, tegenover 17 procent wereldwijd . In Japan zegt 30 procent dan weer dat explainabilityproblemen nog nooit tot vertraging hebben geleid, al kan slechts 15 procent daar alle AI-agenten volledig monitoren.